Trầm Tư
Giới thiệu
Trầm Tư của Võ Hồng không phải tiểu thuyết mà là một tập suy nghĩ ngắn, được đánh số thứ tự, hơn năm trăm câu. Trong lời giới thiệu, tác giả kể rằng đó là những ý nghĩ bất chợt ghi rải rác trong nhật ký, trên bìa vở nháp, sau lưng cuốn sách, cuốn lịch, nay chọn lọc, cắt xén, "trang điểm" lại. Ông mượn một câu của Gérard de Nerval làm tinh thần chung: hãy rắc những đóa hồng trên bước đi của Thời gian.
Các trang sách đi qua đủ đề tài: tình yêu và hôn nhân, tình bạn, sự giàu nghèo, thói khen chê của người đời, chuyện đọc sách, xem phim. Có câu như một phép tính dí dỏm về hạnh phúc, cộng các phân số tình cảm lại vượt quá một đơn vị. Có câu là cảnh quán nhậu ồn ào dưới tấm bảng tên đường mang tên một danh nhân suốt đời nghèo khổ. Võ Hồng cũng thẳng thắn thừa nhận nhiều câu có thể giống danh ngôn quen thuộc, nhưng ông chọn giữ lại vì cách nói "ngồ ngộ".
Đây là cuốn sách để đọc từng chút một, mở trang nào cũng được, hợp với những lúc rảnh rỗi muốn ngẫm nghĩ.
Lời tựa
Võ Hồng vốn được biết đến như một nhà văn của những trang hồi ức hiền hậu, nhưng "Trầm Tư" cho thấy một mặt khác: một người quan sát tinh, đôi lúc châm biếm, luôn biết tự cười mình. Năm trăm ý nghĩ ngắn ở đây là kết quả của một thói quen kéo dài cả đời, ghi lại điều chợt đến trước khi nó kịp tan.
Sức hấp dẫn của tập sách là sự đa dạng giọng điệu. Có câu như lời khuyên của một ông giáo, có câu như chuyện tếu kể ở bàn trà, có câu phê phán thẳng những thói đạo đức giả của xã hội, như thói tranh nhau nói câu tục ngữ cho có vẻ nhân nghĩa. Và có những câu chỉ vài chữ mà đọc rồi phải ngồi lặng một lúc: "Từ khi có đồng hồ, con người thêm lật đật. Từ khi có cuốn lịch, cuộc đời như ngắn đi." Cái hay ở đây là sự giản dị, không cầu kỳ triết lý, mà vẫn chạm vào một nỗi bất an rất hiện đại.
Đây không phải sách để đọc liền một mạch. Mỗi ngày vài câu là vừa, như chính tác giả từng rủ bạn bè dành năm phút trước giờ ngủ để ghi lại một ngày. Có câu sẽ khiến ta gật gù, có câu khiến ta muốn cãi, và cả hai phản ứng đều là cách tác giả mong được đối thoại.
Trong văn chương Việt, thể loại suy tưởng ngắn không nhiều người theo đuổi. Tập sách giữ lại sự minh triết của một người thầy, một nhà văn đã sống đủ lâu để biết rằng điều đáng nói nhất thường chỉ cần một dòng.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026