Nghĩ Về Mẹ
Giới thiệu
"Nghĩ Về Mẹ" là một bài tùy bút của Võ Hồng, viết như lời trò chuyện với "người bạn nhỏ đang lắng nghe". Tác giả mở đầu bằng điển tích người mẹ Vương Tôn Giả tựa cửa, tựa cổng làng trông con, rồi đi qua những câu chuyện dân gian và cổ văn về lòng mẹ: người mẹ bị rắn cắn vẫn gắng xay lúa giã gạo để lại cho con, người mẹ thật trong vụ xử án của vua Salomon, trái tim người mẹ trong truyện chàng Cô-dắc.
Rồi ông trở về với những người mẹ bình thường: bà mẹ không biết chữ của người bạn cùng quê, lén đứng nhìn chồng dạy con để học theo, rồi tự đọc được chữ quốc ngữ; bà kế mẫu già nghèo ngồi vá quần cho đứa cháu bé mà không ai cần vá. Xen giữa là những dòng riêng tư của chính tác giả về người mẹ mất sớm.
Bài viết ngắn, giàu điển tích nhưng không khô, giọng văn trầm ấm, kết lại bằng một lời nhắn nhủ nhẹ nhàng gửi đến những người con hôm nay.
Lời tựa
Võ Hồng viết về mẹ không bằng những lời tán dương lớn lao, mà bằng cách gom nhặt: một điển tích, một truyện cổ, một chuyện thật ở quê, một cảnh nhìn qua khung cửa. Từng mảnh nhỏ ấy cộng lại thành một chân dung người mẹ Việt Nam tần tảo, quên mình.
Nhưng điều khiến "Nghĩ Về Mẹ" khác những bài văn cùng đề tài là đoạn tác giả quay về với chính mình, nói ra điều ông thiếu: "Tôi, thuở ấu thơ không được sống gần mẹ, đã vậy mới mười một tuổi mẹ đã từ trần." Từ câu ấy, mọi điển tích phía trước bỗng có thêm sức nặng. Người viết say sưa kể về tình mẹ chính là người ít được hưởng nó nhất.
Bài viết hợp để đọc thành tiếng, chậm rãi, có thể cùng cha mẹ. Những câu thơ, câu Hán văn xen kẽ không khó như vẻ ngoài, tác giả đều giải nghĩa cẩn thận.
Lời nhắn cuối bài giản dị đến bất ngờ, nhưng chính sự giản dị ấy làm người đọc trẻ khó quên. Nó không đòi hỏi những điều to tát, chỉ cần một chút nhớ đến mẹ trong ngày thường.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026