Đảo Chìm
Giới thiệu
Đảo Chìm của Trần Đăng Khoa là chuỗi truyện ký về đời sống người lính hải quân trên những đảo san hô chìm ở Trường Sa, viết từ những chuyến ra đảo của chính tác giả. Mười hai phần như "Vị Tướng Già Và Chàng Lính Trẻ", "Nhà Thơ Của Đảo", "Cô Tiên Trên Đảo", "Người Lính Gác Đảo Chìm" mỗi phần một câu chuyện, nối với nhau bằng giọng kể của "tôi" và một dàn nhân vật quen thuộc.
Trước khi đến xứ đảo chìm, người kể dẫn bạn đọc ghé "Thủ đô Trường Sa", hòn đảo nổi bé như cái nong phơi thóc. Ở đó có Tư lệnh Giáp Văn Cương tóc bạc lặn lội ra thăm lính, nghe anh lính trẻ xin "bận sau giắt lưng cho chúng con vài cô gái". Có cậu Thiêm ngủ quên trong ca gác, sáng ra mất khẩu AK. Có anh Tư giữ kho nước ngọt, phát từng gáo không rớt một giọt, rồi phải khóa phi nước vì đám lính đêm đêm mang ống nhựa đi hút trộm.
Đây là sách thuộc thể truyện ký hơn là tiểu thuyết theo nghĩa chặt. Nét riêng nằm ở giọng hóm hỉnh, tinh nghịch rất Trần Đăng Khoa, kể cái thiếu thốn khắc nghiệt bằng tiếng cười mà không làm nhẹ đi nó.
Lời tựa
Viết về Trường Sa, người ta dễ nghiêng về giọng trang nghiêm. Trần Đăng Khoa thì cười, và chính tiếng cười ấy làm cho "Đảo Chìm" trở thành một trong những cuốn sách thật nhất về người lính biển. Ông không tô vẽ ai thành tượng đài; ông để họ cãi nhau vì một con lợn, chửi lũ cá mập cướp mồi giữa đêm, đùa cợt cả với thủ trưởng.
Nhưng dưới lớp hài hước là một sự hiểu biết nghiêm túc về cái khắc nghiệt của nơi này: cát san hô mặn và sắc, dừa và phi lao cũng lụi dần rồi cháy táp, chỉ vài loài cây dại sống nổi. Có những nhân vật đối diện với biển bằng kinh nghiệm hơn là bằng khẩu hiệu, như Thuận, người tin rằng "Khi người ta hiểu được biển cả thì biển cả không còn là nỗi bí hiểm đe doạ nữa." Câu ấy có thể coi là tinh thần của cả cuốn sách: muốn sống được ở đầu sóng thì phải biết nhìn, biết nghe, chứ không chỉ biết chịu đựng.
Các phần trong sách có thể đọc riêng lẻ, nhưng đọc liền sẽ thấy những gương mặt trở đi trở lại, mỗi lần lộ thêm một nét. Hãy đọc chậm những đoạn tưởng chỉ để mua vui, vì nhiều khi một câu đùa của lính chứa nỗi nhớ nhà nhiều hơn cả một trang tâm sự.
Cuốn sách giữ lại cho người trong đất liền một hình dung cụ thể về những con người canh giữ nơi xa nhất của đất nước. Họ trẻ, nghịch ngợm, đói tình cảm và thiếu nước ngọt, và họ vẫn ở đó. Sự tôn trọng mà Trần Đăng Khoa dành cho họ không nằm ở lời ca ngợi, mà ở việc kể về họ như những con người trọn vẹn.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026