Đoạn Tuyệt
Giới thiệu
Đoạn Tuyệt là một trong những tiểu thuyết tiêu biểu của Nhất Linh và của Tự Lực văn đoàn, tác phẩm đặt thẳng vấn đề xung đột giữa con người cá nhân với đại gia đình phong kiến. Truyện mở bằng một buổi trưa chủ nhật mùa đông bên lò sưởi, khi mấy người bạn bàn về tin cô Minh Nguyệt tự tử vì mẹ chồng ác. Loan, cô gái tân học, nói thẳng rằng sao phải chết, cứ bỏ đi mà sống.
Nhưng chính Loan đang bị cha mẹ ép gả cho Thân, con một nhà giàu ở ấp Thái Hà, trong khi lòng nàng hướng về Dũng, chàng trai không gia đình, mang chí lớn. Bước chân về nhà chồng, Loan sống giữa những lề thói khắt khe, sự lạnh nhạt của người chồng nhu nhược và sự cay nghiệt của bà mẹ chồng chỉ mong có cháu trai nối dõi.
Nhất Linh viết bằng câu văn sáng, gọn, đối thoại sắc, nhiều đoạn như một bản cáo trạng mà vẫn giữ được đời sống nội tâm tinh tế của nhân vật. Gần một thế kỷ trôi qua, những câu hỏi Loan đặt ra về quyền được sống cho mình vẫn còn nguyên sức nặng.
Lời tựa
Gần một thế kỷ sau khi ra đời, "Đoạn Tuyệt" vẫn đọc được như một cuộc tranh luận chưa khép lại. Nhất Linh không viết để thắng một lề thói, ông viết để cho thấy lề thói ấy được duy trì bằng những gì nhỏ nhặt nhất: một mệnh lệnh, một tiếng xưng hô, một ánh nhìn của người lớn trong nhà.
Sức mạnh của cuốn sách nằm ở chỗ nó không phóng đại nỗi khổ của Loan thành cảnh roi vọt. Nỗi khổ ấy chủ yếu là sự bị tước quyền làm người trong từng phút nhàn rỗi. Nhà văn viết một câu gọn mà sắc: "Nhưng Loan cho một trăm việc khó nhọc không đau đớn bằng một lời nói." Đôi tay chai sạn chỉ là dấu vết bên ngoài; vết thương thật nằm ở những lời người ta nói với nàng như với một con ở, và ở chỗ chính người chồng cũng không biết mình đang làm đau vợ.
Khi đọc, hãy để ý cách Nhất Linh chuyển giọng. Phần đầu là tiểu thuyết tâm lý, kín đáo và tinh tế. Về sau, truyện mở ra thành những lời biện luận công khai về gia đình và tự do cá nhân, như thể cuộc đời một người phụ nữ đã trở thành vụ án của cả một xã hội.
Đây là tác phẩm đã góp phần định hình tiểu thuyết Việt Nam hiện đại, và lý do nó còn sống không nằm ở giá trị lịch sử. Những câu hỏi về ranh giới giữa giữ gìn gia đình và giam hãm con người vẫn được đặt ra ở rất nhiều mái nhà hôm nay, dưới những hình thức mềm mỏng hơn mà không vì thế mà nhẹ hơn.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026