Những ngày cuối cùng của Vương Quốc An Nam - Phần 1 là công trình của Daniel Grandclément, một tác giả người Pháp, khắc họa giai đoạn hoàng hôn của triều đại phong kiến Việt Nam trong bối cảnh lịch sử đầy biến động. Ngay từ nhan đề, tác phẩm đã gợi lên không khí bi tráng của một vương quốc đang bước dần đến hồi kết, khi những trật tự cũ lung lay trước sức ép của thời đại mới.

Thuộc dòng sách về nhân vật - lịch sử gắn với đề tài chiến tranh Việt Nam, tác phẩm dường như soi chiếu số phận của triều đình An Nam cùng những con người đứng ở trung tâm của những biến cố ấy. Với cái nhìn của một người nước ngoài, Daniel Grandclément có lẽ mang đến một góc quan sát riêng, cố gắng tái hiện các sự kiện và nhân vật lịch sử dựa trên tư liệu và khảo cứu, để người đọc hình dung được cả bức tranh chính trị lẫn bi kịch cá nhân trong buổi giao thời.

Là phần đầu của một công trình được chia thành nhiều phần, cuốn sách đặt nền móng cho việc dẫn dắt người đọc đi vào những trang sử phức tạp và nhiều tầng nghĩa. Giá trị của nó nằm ở nỗ lực tái hiện lịch sử một cách sống động, ở việc gợi mở những suy ngẫm về quyền lực, về sự đổi thay của thời cuộc và về thân phận con người giữa dòng xoáy lịch sử. Đây là tư liệu đáng đọc cho những ai quan tâm đến một chương quan trọng của lịch sử Việt Nam cận hiện đại.

Vị Hoàng đế trẻ tuổi sắp trở về. Một lần nữa, ông ta ngắm nhìn thần dân, nhếch đôi môi mỏng khẽ mỉm cười nheo mắt, hoặc gật đầu ra vẻ tán thưởng. Ông sẽ vắt vẻo ngồi trên chiếc ngai vàng của tổ tiên để lại, và cũng như họ, lặng lẽ khinh rẻ nhìn đám quan lại khom lưng trước mặt Hoàng đế mà tung hô vạn tuế. Chỉ vài nét phác ấy thôi, "Những ngày cuối cùng của Vương Quốc An Nam - Phần 1" đã mở ra cả một triều đình đang chờ ngày lụi tàn.

Ông sẽ là một đấng quân vương anh minh, nhân từ, được người Pháp không tiếc lời ca ngợi. Cũng như các bậc tiên đế, ông trở thành con của Trời - Thiên tử, nửa là thần thánh trên cao, nửa là con người trần thế, là đấng thượng đẳng toàn năng ở hạ giới, người giữ thế cân bằng cho mọi tầng lớp trong xã hội, từ nông dân đến dân chài, từ thường dân đến binh sĩ.

Mọi người thấy ở ông nguồn ánh sáng chỉ đường, làm trọng tài giữa thiện và ác; hết thảy đều sùng bái, tôn thờ ông như mặt trời, như sấm sét dưới bầu trời. Nhưng đằng sau vầng hào quang thiêng liêng ấy là bóng dáng của một vương quốc đang trượt dần vào buổi hoàng hôn, khi quyền uy của ngai vàng đã bị đặt trong vòng kìm tỏa của kẻ khác.

Xin mời bạn đọc lần giở từng trang, để lắng nghe tiếng vọng của một triều đại giữa những ngày cuối cùng, và soi vào đó những suy tư về vận nước, về con người trong cơn xoáy của lịch sử.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn - 2026.