Những Bí Mật về Chiến Tranh Việt Nam - Phần 1 (nguyên tác Secrets: A Memoir of Vietnam and the Pentagon Papers) là hồi ký của Daniel Ellsberg, người từng là nhà phân tích quốc phòng cấp cao của Hoa Kỳ. Ông chính là nhân vật đã tiết lộ bộ Hồ sơ Lầu Năm Góc, một trong những vụ rò rỉ tài liệu mật gây chấn động lịch sử nước Mỹ.

Ở phần đầu của cuốn hồi ký, tác giả thuật lại quá trình ông từ một người ủng hộ cuộc chiến dần nhận ra sự thật về những toan tính và dối trá đằng sau chính sách của Washington đối với Việt Nam. Bằng vị trí của người trong cuộc, Ellsberg phơi bày những mâu thuẫn giữa các tuyên bố công khai và thực tế bí mật trong bộ máy hoạch định chiến tranh.

Thuộc thể loại hồi ký chính trị và lịch sử về chiến tranh Việt Nam, tác phẩm mang đến một góc nhìn hiếm có từ phía bên kia chiến tuyến, nơi lương tri của một cá nhân đối diện với guồng máy quyền lực khổng lồ. Cuốn sách không chỉ có giá trị tư liệu mà còn là câu chuyện đầy trăn trở về đạo đức, trách nhiệm và cái giá của sự thật.

Là một người yêu chuộng hòa bình và từng có thời gian tham chiến tại Việt Nam, thấu hiểu bản chất phi nghĩa của cuộc chiến, Daniel Ellsberg đã đánh cược cả cuộc đời mình khi sao chụp bảy nghìn trang tài liệu mật của Hồ sơ Lầu Năm Góc. Ông bắt đầu công việc hệ trọng ấy từ năm 1969, và đến năm 1971 thì đi tới một quyết định làm chấn động nước Mỹ: công bố toàn bộ tài liệu trên tờ Thời báo New York. "Những Bí Mật Về Chiến Tranh Việt Nam" chính là hồi ký về hành trình đầy dũng khí đó.

Ông từng day dứt: "Lẽ ra, nếu tôi có thể đưa các tài liệu đó ra từ khi mới vào làm việc tại Lầu Năm Góc và Nhà Trắng, vào năm 1964-1965, thì có thể chúng đã góp phần ngăn chặn cuộc chiến". Xuất bản năm 2002 với nguyên tác Secrets: A Memoir of Vietnam and the Pentagon Papers, cuốn sách nhanh chóng trở thành tác phẩm bán chạy nhất và gây xôn xao dư luận nước Mỹ.

Tác phẩm kể lại cuộc hành trình đi tìm sự thật của Ellsberg, phanh phui những âm mưu dối trá của Tổng thống Nixon và Lầu Năm Góc về cuộc chiến tranh Việt Nam, bắt đầu từ Sự kiện Vịnh Bắc Bộ tháng Tám năm 1964. Tháng Ba năm 2006, ông trở lại thăm Việt Nam và được trao Kỷ niệm chương "Vì hòa bình hữu nghị giữa các dân tộc", ghi nhận những cống hiến không mệt mỏi đã góp phần thức tỉnh dư luận về cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân ta.

Phần 1 mở ra một góc nhìn đa diện từ phía bên kia chiến tuyến. Xin trân trọng mời bạn đọc cùng lần theo những trang hồ sơ từng được giữ kín, để thấu hiểu hơn tấm lòng của một con người dành cho đất nước nhỏ bé này.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn - 2026.