Những Bí Mật về Chiến Tranh Việt Nam - Phần 2 là phần tiếp nối tập hồi ký của Daniel Ellsberg, nhà phân tích quốc phòng người Mỹ nổi tiếng với vụ công bố Hồ sơ Lầu Năm Góc. Nếu phần đầu tập trung vào quá trình chuyển biến nhận thức, thì phần này đi sâu vào những diễn biến cam go quanh quyết định lịch sử của tác giả.

Cuốn sách thuật lại chi tiết cách Ellsberg sao chép và tìm cách công bố hàng nghìn trang tài liệu tối mật, cùng những hệ lụy pháp lý và chính trị nặng nề mà ông phải đối mặt. Đằng sau đó là cuộc đấu tranh nội tâm dữ dội giữa lòng trung thành với nhà nước và trách nhiệm với sự thật cùng lương tâm của một con người.

Thuộc thể loại hồi ký kết hợp tư liệu lịch sử về chiến tranh Việt Nam, phần 2 khép lại bức chân dung về một người dám đánh đổi tất cả để phơi bày sự thật bị che giấu. Tác phẩm không chỉ soi rọi những góc khuất của cuộc chiến mà còn đặt ra những vấn đề vượt thời gian về tự do báo chí, quyền được biết của công chúng và bản lĩnh của lương tri con người.

Là một người yêu chuộng hoà bình và từng có thời gian tham chiến tại Việt Nam, hiểu rõ đến tận cùng bản chất phi nghĩa của cuộc chiến, Daniel Ellsberg đã đánh cược cả cuộc đời mình để sao chụp 7.000 trang tài liệu của Hồ sơ Lầu Năm Góc. Ông bắt đầu công việc thầm lặng và nguy hiểm ấy từ năm 1969, và đến năm 1971, ông đi tới một quyết định làm chấn động cả nước Mỹ: công bố toàn bộ tài liệu trên tờ Thời báo New York. Dan từng day dứt thổ lộ rằng, lẽ ra nếu ông có thể đưa những tài liệu đó ra ánh sáng từ khi mới vào làm việc tại Lầu Năm Góc và Nhà Trắng, vào những năm 1964-1965, thì có lẽ chúng đã góp phần ngăn chặn được cuộc chiến.

"Những Bí Mật về Chiến Tranh Việt Nam - Hồi ức về Việt Nam và Hồ sơ Lầu Năm Góc" (Secrets: A Memoir of Vietnam and the Pentagon Papers) là cuốn hồi ký của Daniel, xuất bản năm 2002, đã nhanh chóng trở thành cuốn sách bán chạy nhất và gây xôn xao dư luận nước Mỹ. Cuốn sách kể lại cuộc hành trình đi tìm sự thật của Dan, phanh phui những âm mưu dối trá của Tổng thống Nixon và Lầu Năm Góc về cuộc chiến tranh Việt Nam, khởi đi từ Sự kiện Vịnh Bắc Bộ hồi tháng Tám năm 1964.

Tháng Ba năm 2006, Daniel trở lại thăm Việt Nam và được trao Kỷ niệm chương "Vì hoà bình hữu nghị giữa các dân tộc", tôn vinh những cống hiến không mệt mỏi đã góp phần thức tỉnh dư luận về cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam. Ông cũng cho phép Nhà xuất bản Công an nhân dân dịch và ấn hành cuốn hồi ký của mình, để rồi sau một thời gian làm việc, cuốn sách đã đến được tay bạn đọc.

Xin mời bạn lật giở từng trang sách để có một góc nhìn đa diện hơn về cuộc chiến, và qua đó thấu hiểu tấm lòng của một con người ở phía bên kia chiến tuyến dành cho đất nước nhỏ bé này.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn - 2026.