Đò Dọc
Giới thiệu
Đò Dọc là một trong những tiểu thuyết tiêu biểu của Bình Nguyên Lộc, cây bút gắn bó sâu sắc với đời sống và ngôn ngữ Nam Bộ. Truyện xoay quanh gia đình ông bà Nam Thành và bốn cô con gái đã đến tuổi lập gia đình: Hoa, Quá, Hương và Hồng.
Tiểu thuyết mở ra giữa một đêm súng nổ, cả nhà giật mình thức dậy, ông Nam Thành nhào xuống đất, bà Nam Thành trùm mền la bải hải, còn bốn cô gái ôm nhau mà cười, mà khóc. Rồi những ngày mùa mưa trôi qua buồn tẻ, các cô chỉ còn biết tìm vui ở lò rèn của ông Tư, người có cả kho chuyện lạ. Cho đến khi một tai nạn xe đưa chàng họa sĩ Long vào nhà, và sự có mặt của anh làm xáo động lòng các cô con gái.
Bình Nguyên Lộc viết bằng giọng hóm hỉnh, đôn hậu, đầy chữ nghĩa miền Nam, đặc biệt tinh tế khi tả không khí gia đình và tâm lý những người con gái đến tuổi chờ chồng.
Lời tựa
Bình Nguyên Lộc có biệt tài biến một chuyện nhà thành chuyện của cả một lớp người. Ở đây, nỗi bận lòng của hai ông bà về tương lai bốn cô con gái là cánh cửa nhìn vào một xã hội miền Nam đang chuyển mình, nơi nếp nhà cũ chưa kịp buông mà lối sống mới đã gõ cửa.
Ông viết về sự cô quạnh của các cô gái bằng những hình ảnh rất đời: một lò rèn, một buổi chiều mưa, vài câu chuyện cổ của ông lão hàng xóm. Một câu văn đủ cho thấy tài quan sát ấy: "Cuộc đời phẳng lặng của mấy chị em thêm được những buổi vui ngắn ngủi và phù du như đốm lửa ở mặt đe văng ra, bừng cháy trông rất xôm, mà chết đi cũng mau lẹ vô cùng." Những niềm vui đốm lửa ấy báo trước nỗi khát khao sẽ bùng lên khi một người lạ bước vào nhà, và "Đò Dọc" theo dõi nó bằng ánh mắt thương cảm mà tỉnh táo.
Người đọc hôm nay có thể bắt đầu bằng cách lắng nghe nhân vật nói. Những câu đối đáp giữa ông bà Nam Thành, những trận cãi qua cãi lại của mấy chị em là cả một kho tiếng Nam Bộ sống động, và phần lớn cái duyên của cuốn sách nằm ở đó.
Nhiều thập niên đã qua, nhưng những giằng co giữa bổn phận và ước muốn, giữa tình thân và tình yêu trong gia đình Nam Thành vẫn chưa cũ. Tác phẩm xứng đáng được đọc lại như một gia tài của văn xuôi miền Nam: mộc mạc mà sâu, hiền mà không nhạt.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026