Lễ Sinh Nhật Của Nàng Công Chúa Cả
Giới thiệu
"Lễ Sinh Nhật Của Nàng Công Chúa Cả" (The Birthday of the Infanta) là một truyện đồng thoại của Oscar Wilde, in trong tập A House of Pomegranates năm 1891. Truyện diễn ra trong một ngày nắng rực rỡ ở hoàng cung Tây Ban Nha, đúng hôm nàng công chúa tròn mười hai tuổi.
Chỉ trong ngày sinh nhật, nàng mới được mời bất cứ đứa trẻ nào mình thích tới chơi. Cả khu vườn như cùng dự lễ: hoa uất kim hương đứng thẳng như hàng lính, bướm đỏ cánh dát bụi vàng, những quả lựu nứt ra dưới nắng. Có trò đấu bò giả, có nghệ nhân thổi sáo cho rắn múa, có cậu bé vũ công nhảy điệu mi-ni-uê. Nhưng tiết mục được yêu thích nhất là chú lùn bé nhỏ, được bắt từ rừng về, nhảy múa vụng về đến nỗi bọn trẻ cười nghiêng ngả. Công chúa ném cho chú một đóa hồng trắng, và chú tin rằng nàng yêu mình.
Văn Wilde lộng lẫy, giàu màu sắc, tả cung điện, đồ vật, hoa lá tỉ mỉ, nhưng bên dưới vẻ đẹp ấy là một câu chuyện buồn về sự vô tâm.
Lời tựa
Oscar Wilde có biệt tài đặt cái đẹp và sự tàn nhẫn cạnh nhau, rồi để người đọc tự thấy chúng không loại trừ nhau. "Lễ Sinh Nhật Của Nàng Công Chúa Cả" là ví dụ trọn vẹn nhất: một cung điện huy hoàng, một nàng công chúa xinh như mộng, và một trái tim bị đem ra làm trò vui.
Tác giả dành cho chú lùn những trang đẹp nhất. Chú quen với chim chóc, sóc rừng, những chiếc lá vàng bay; chú chưa từng biết mình xấu, vì trong rừng không ai nói với chú điều đó. Và chú đặt cả thế giới vào một bông hoa nhỏ: "Chú sẽ chẳng đổi bông hồng của chú để lấy tất cả các viên ngọc trên bức trướng, cũng không đổi cánh hoa để lấy chính cái ngai vua." Câu văn cho thấy chú giàu có hơn cả hoàng cung, và chính điều đó làm người đọc lo sợ cho chú.
Wilde tả đồ vật trong cung rất kỹ: những bức chân dung, những chiếc tủ chạm, những tấm thảm. Chúng lạnh lẽo và lộng lẫy, đối lập với khu rừng của chú lùn, và sự đối lập ấy dẫn câu chuyện tới đoạn cuối.
Truyện viết cho thiếu nhi, nhưng người lớn đọc lại sẽ thấy nhói hơn. Nó hỏi một câu không bao giờ cũ: ta có đang cười vào nỗi đau của ai đó mà không hề hay biết.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026