Sự Tích Đất Nước Việt Tập 2
Giới thiệu
"Sự Tích Đất Nước Việt Tập 2" là tập truyện dân gian đứng tên Nguyễn Đổng Chi, nhà nghiên cứu văn học dân gian từng dày công sưu tầm và kể lại truyện cổ Việt Nam. Tập hai gồm hơn hai mươi truyện, phần lớn giải thích gốc tích của những câu thành ngữ, tục ngữ người Việt vẫn nói hằng ngày.
Mở đầu là chuyện Thạch Sùng, từ kẻ ăn mày chôn tiền góc nhà mà thành phú ông, rồi lao vào cuộc khoe của với em hoàng hậu, cho ra đời câu "Thạch Sùng còn thiếu mẻ kho". Tiếp theo là "Nợ như Chúa Chổm", "Hồn Trương Ba da hàng thịt", "Cái kiến mày kiện củ khoai", "Sinh con rồi mới sinh cha", và khép lại với chàng Cuội trong "Nói dối như Cuội". Có truyện tình dang dở của anh chàng chống đò và cô con gái phú ông, có truyện ba anh em chia nhau nuôi bố mẹ già mà ngày càng tính toán.
Lời kể mộc mạc, gọn, giữ được giọng của người kể chuyện làng quê: hóm, có lúc chua chát, ít khi lên giọng răn dạy. Đọc từng truyện, người đọc thấy một câu nói quen hoá ra chứa cả một đời người.
Lời tựa
Mỗi câu thành ngữ là một câu chuyện đã bị nén lại cho vừa một hơi thở. Giá trị lớn nhất của "Sự Tích Đất Nước Việt Tập 2" là trả cho những câu nói quen thuộc cái phần đời mà chúng đã đánh rơi trên đường truyền miệng.
Lấy câu "Cha mẹ nuôi con bể hồ lai láng, con nuôi cha mẹ kể tháng kể ngày". Nghe thì là lời than, đọc truyện mới thấy nó là một bản kế toán. Ba người con chia phiên nuôi bố mẹ, và người kể chỉ cần thuật lại cách họ mặc cả: "Nhưng người anh cả sợ rằng lỡ ra bố mẹ chết sớm thì người chưa nuôi có lợi, mà người đã nuôi sẽ bị thiệt thòi, nên rút xuống nửa năm, rồi lại rút xuống ba tháng." Không cần bình thêm chữ nào, cái nhỏ nhen đã tự phơi ra, và chữ "kể tháng kể ngày" bỗng có nghĩa đen đến lạnh người.
Nên đọc tập sách chậm, mỗi lần vài truyện, và thử đoán trước xem câu thành ngữ sẽ bật ra ở đâu. Thường thì nó đến đúng lúc ta không ngờ, như một tiếng cười khẽ của người kể.
Tục ngữ sống được bao đời là nhờ người ta còn nhớ chuyện đằng sau nó. Khi chuyện bị quên, câu nói chỉ còn là cái vỏ. Tập sách này giữ lại phần ruột ấy, để con cháu nói "nợ như Chúa Chổm" hay "nói dối như Cuội" mà vẫn biết mình đang nhắc đến ai.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026
Mục lục
- Thạch Sùng Còn Thiếu Mẻ Kho Hay Là Sự Tích Con Mối
- Bò Béo Bò Gầy
- Lẩy Bẩy Như Cao Biền Dậy Non
- Bụng Làm Dạ Chịu Hay Là Truyện Thầy Hít
- Đồng Tiền Vạn Lịch
- Của Thiên Trả Địa
- Nợ Tình Chưa Trả Cho Ai, Khối Tình Mang Xuống Tuyền Đài Chưa Tan
- Nợ Như Chúa Chổm
- Hồn Trương Ba Da Hàng Thịt
- Sinh Con Rồi Mới Sinh Cha, Sinh Cháu Giữ Nhà Rồi Mới Sinh Ông
- Cứu Vật Vật Trả Ân, Cứu Nhân Nhân Trả Oán
- Giết Chó Khuyên Chồng
- Cha Mẹ Nuôi Con Bể Hồ Lai Láng, Con Nuôi Cha Mẹ Kể Tháng Kể Ngày
- Chưa Đỗ Ông Nghè Đã Đe Hàng Tổng
- Cái Kiến Mày Kiện Củ Khoai
- Trinh Phụ Hai Chồng
- Kiện Ngành Đa
- To Đầu Mà Dại, Nhỏ Dái Mà Khôn
- Nhân Tham Tài Nhi Tử, Điểu Tham Thực Nhi Vong
- Nói Dối Như Cuội
- Của Trời Trời Lại Lấy Đi, Giương Đôi Mắt Ếch Làm Chi Được Trời
- Lê Như Hổ
- Chàng Lía