Bao Công Xử Án
Giới thiệu
Bao Công Xử Án là bộ truyện kể lại các vụ án của Bao Công do Nguyễn Văn Thủy biên soạn bằng tiếng Việt, gồm hai mươi sáu hồi, mỗi hồi là một vụ việc trọn vẹn. Tên hồi thường nói luôn cái mẹo của vụ án, như hồi đầu: "Con Nhện Đoán Án Hay Cái Tài Suy Luận Của Bao Công".
Thế giới trong sách là đời sống thường dân và quan lại thời Tống: hai nhà giàu ở huyện Khúc Phụ kết thông gia, một gã con quan bê tha thèm muốn vợ bạn, một nông dân có con trâu bị cắt lưỡi, một tú tài nghèo được quốc cữu mời về phủ. Từ những chuyện hôn nhân, tiền bạc, ghen tuông ấy nảy ra án mạng và oan khuất, và Bao Công đến, khi thì đăng đường, khi thì cải trang ngồi cả trong ngục.
Giọng kể mộc, rõ, mang hơi thở miền Nam với những chữ "đặng", "thiệt", "sanh", "nhứt", nghe như lời người kể chuyện ngoài hiên. Truyện thiên về lý lẽ và mưu xét án hơn là phép lạ, nên đọc từng hồi một cũng trọn vị như đọc truyện trinh thám ngắn.
Lời tựa
Bao Công trong cuốn sách này ít giống một vị thần công lý và giống một người điều tra kiên nhẫn hơn. Nguyễn Văn Thủy để ông thắng bằng việc quan sát, giăng bẫy và hỏi đúng câu, chứ không bằng gương chiếu yêu hay giấc mộng báo oan. Đó là nét làm bản kể này dễ gần với người đọc hôm nay.
Cách ông xử vụ con trâu bị hại là một ví dụ. Không tra khảo ai, không vội kết tội ai, ông ra một lệnh nghe qua tưởng ngược đời: "Bây giờ chưa tối hẳn, ngươi khá về xẻ thịt ngay con trâu đó ra rồi cho người đem bán lén khắp trong xóm cho ta." Cái lệnh lạ lùng ấy là cả một phương pháp: muốn kẻ gian tự lộ mặt thì phải cho nó một cơ hội tưởng mình được lợi. Những màn như vậy rải khắp "Bao Công Xử Án".
Người đọc có thể chơi trò đoán trước, dừng lại ở giữa hồi để tự hỏi Bao Công đang tính gì. Phần lớn các vụ đều cài manh mối từ sớm, trong một câu thoại, một thói quen nhỏ của nhân vật.
Dưới lớp vỏ truyện án, sách giữ một niềm tin giản dị của người xưa: quyền thế không che được lẽ phải mãi, và kẻ yếu vẫn có chỗ để kêu oan. Niềm tin ấy được kể lại bằng một giọng văn miền Nam chân chất, khiến chuyện đời Tống nghe gần như chuyện trong xóm mình.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026