Tình Sử Vương Chiêu Quân
Giới thiệu
Theo lối diễn nghĩa dân gian hơn là theo sử sách, La Lan dựng lại cuộc đời người con gái nổi danh tài sắc đời Hán trong "Tình Sử Vương Chiêu Quân", một truyện hồi gồm ba mươi hồi. Câu chuyện bắt đầu ở Việt Châu, nơi Thái thú Vương Trung thanh liêm và phu nhân Diêu thị có cô con gái độc nhất là Vương Tường, tiểu tự Chiêu Quân, mười sáu tuổi, giỏi nữ công lẫn văn chương, âm nhạc.
Đêm trung thu, Hán Nguyên đế và Chiêu Quân cùng nằm một giấc mộng giống hệt nhau, và từ giấc mộng ấy, một cuộc tuyển phi được khởi động. Nhưng giữa nhà vua và người đẹp còn có Mao Diên Thọ, gian thần tham lam, kẻ sẵn sàng giở thủ đoạn với cả gia đình họ Vương. Từ những mưu mô trong cung, câu chuyện dần lan ra biên ải: sứ Phiên, Nhạn Môn Quan, Kim Tước Quan, những trận đánh có cả yêu pháp lẫn tướng tài.
Lối kể giản dị, nhịp nhanh, nhiều điềm mộng và chuyện thần kỳ, đúng tinh thần những truyện Tàu xưa vẫn được kể và diễn tuồng. Người quen với hình ảnh Chiêu Quân ôm đàn trong thơ cổ sẽ gặp ở đây một Chiêu Quân khác: một nhân vật đứng giữa ân tình, hiếu đạo và vận nước.
Lời tựa
Số phận Vương Chiêu Quân trong truyện này được định đoạt bởi hai thứ không có thật: một giấc mộng và một bức tranh. Người đẹp đi vào lịch sử qua hình ảnh mà kẻ khác vẽ ra về nàng, và chính khoảng cách giữa con người với hình ảnh ấy là nơi mọi bi kịch nảy mầm.
Trong "Tình Sử Vương Chiêu Quân", nhan sắc không bao giờ là chuyện riêng của một người đàn bà. Nó trở thành món nợ giữa vua và quan, rồi thành lời thách đố giữa hai triều đình. Khi sứ Phiên bước lên điện, hắn không đem binh đao mà đem một bài thơ và một bức chân dung, rồi đặt điều kiện thẳng thừng: "Nếu Hán triều có người giải được bài thơ thì chúa công tôi xưng thần như cũ, không thì phải giao nạp mỹ nhân có bức chân dung này." Một câu nói đủ cho thấy cả một triều đại có thể bị dồn vào thế bí chỉ vì một nét vẽ.
Người đọc nên chú ý tới những giấc mộng rải khắp các hồi. Chúng không đơn thuần là thủ pháp thần kỳ quen thuộc của truyện Tàu, mà là cách tác giả để tình cảm được nói ra ở nơi lễ nghi triều đình không cho phép.
Truyện không có tham vọng làm sử. Cái nó giữ được là lòng thương của người kể dân gian dành cho một người con gái bị đặt lên bàn cân quyền lực, và niềm tin mộc mạc rằng nghĩa tình rồi sẽ được trời đất ghi nhận. Chính sự mộc mạc ấy khiến câu chuyện cũ vẫn còn đọc được hôm nay.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026