Tủ Sách Việt Văn

Lãn Ông

Lãn Ông cover

Thể loại: Tiểu Thuyết

Tác giả:

Người dịch: Lê Trọng Sâm

Nhà xuất bản: Tú Sách Việt Văn

Năm xuất bản:

Số lần đọc: 199

Đánh giá: 4/5 (35 đánh giá)

Tóm tắt nội dung

Đêm Trung thu năm Canh Tỵ (1780), ở Hương Sơn, Nghệ An, Lê Hữu Trác bỗng thấy chơi vơi, sợ hãi, như có điều gì chẳng lành đang tới. Điều ấy thành thật khi phong thư của quan Chánh đường đến: lệnh triệu hồi ra kinh đô. Ông đã từ quan, chỉ muốn sống thanh nhàn bên bà Tuyết và cháu nội Lâu, lại đang dồn ba mươi năm vào bộ Bách Khoa Y tông tâm lĩnh. Nhưng ông vẫn phải xuống thuyền, đến Thăng Long chữa bệnh cho phủ chúa Trịnh. Tại đó, ông chữa cho Thế tử Trịnh Cán bảy tuổi, chống lại đám thầy lang Thái y viện, giữa cuộc tranh giành giữa Trịnh Cán và Trịnh Khải. Tiểu thuyết lịch sử Lãn Ông của Yveline Féray kể chuyện một danh y thế kỷ XVIII, biệt hiệu Ông Lười, bị quyền lực kéo vào mà vẫn chỉ mong về núi.

Điều đọng lại là một người thầy thuốc bị giữ như cọp trong chuồng, nhưng vẫn mở cửa sổ, vén màn cho cậu bé bệnh nặng thấy nắng. Đứa trẻ hỏi mặt trời sẽ về đâu khi tre già khóc măng non, rồi gọi ông: "Lãn Ông ơi! Ta yêu Người!" Khi ông xuôi thuyền về quê, phía sau là phủ chúa loạn lạc, kiêu binh và máu đổ. Trong ông chỉ còn nụ cười của cậu bé, không còn chút khiếp sợ.

Hỏi đáp về sách

Cuốn Lãn Ông kể về điều gì?

Lãn Ông của Yveline Féray là tiểu thuyết lịch sử lấy danh y thế kỷ XVIII Lê Hữu Trác (1724–1791), biệt hiệu Lãn Ông – Ông Lười, làm nhân vật trung tâm. Ông bị triệu từ Hương Sơn, Nghệ An ra kinh đô chữa bệnh cho phủ chúa Trịnh, giữa lúc Trịnh Cán và Trịnh Khải tranh giành ngôi vị.

Nhân vật chính của Lãn Ông là ai?

Nhân vật chính của Lãn Ông là Lê Hữu Trác, một thầy thuốc đã từ quan, về ở ẩn nơi Hương Sơn, Nghệ An. Ông đang dồn ba mươi năm nghiên cứu vào bộ Bách Khoa Y tông tâm lĩnh thì lệnh triệu hồi của nhà Chúa tới, buộc ông lên đường ra kinh đô.

Lãn Ông diễn ra ở đâu và vào thời gian nào?

Truyện mở ở Hương Sơn, Nghệ An, rồi theo đường thuyền và đường bộ lên Thăng Long, kinh đô nước Đại Việt, qua cửa Vũ Quân. Mốc thời gian rõ nhất là đêm Trung thu năm Canh Tỵ (1780) khi linh cảm bất an đến với ông, và mùa thu năm Nhâm Dần (1782) khi Chúa Trịnh Sâm qua đời và kiêu binh nổi loạn.

Mối quan hệ giữa Lê Hữu Trác và Thế tử Trịnh Cán ra sao?

Trong Lãn Ông, Lê Hữu Trác chữa cho Thế tử Trịnh Cán bảy tuổi, cậu bé gầy yếu, bụng chướng, mạch chìm. Ông bất chấp Thái y viện, kê đơn bổ tì vị và ký tên "Tiểu thần Lê Hữu Trác", rồi dần gắn bó với cậu. Thế tử hỏi về sự sống, cái chết, về mặt trời khi "tre già khóc măng non", và cuối cùng gọi ông: "Lãn Ông ơi! Ta yêu Người!"

Lãn Ông kết thúc như thế nào?

Kết thúc Lãn Ông, Trịnh Cán ra lệnh cho Lê Hữu Trác về Hương Sơn hoàn thành bộ Bách khoa y học, và ông rời kinh thành bằng thuyền trong bí mật. Phía sau ông, kiêu binh bao vây phủ chúa, giết Quận Huy, rồi đưa Trịnh Khải lên ngôi, còn vị ấu chúa mất ngày 21 tháng 9 năm Dần (1782). Trên thuyền, ông nhẹ nhõm như cá thoát lưới, chim sổ lồng, nhưng hình ảnh cậu bé cười vẫn hiện lên.

Lãn Ông hợp với những độc giả nào?

Lãn Ông hợp với người thích tiểu thuyết lịch sử về một trí thức muốn tránh vinh hoa mà bị cuốn vào quyền lực. Tác giả Yveline Féray, người trước đó viết Vạn Xuân về Nguyễn Trãi, tự nhận đã sáng tạo ra một đứa trẻ cho Lê Hữu Trác theo công thức của Alexandre Dumas. Sách cũng hợp với người muốn đọc về quan hệ thầy trò và thầy thuốc với bệnh nhân.

Giới thiệu

Lãn Ông là tiểu thuyết lịch sử của nữ văn sĩ Pháp Yveline Féray, người trước đó đã dành bảy năm viết Vạn Xuân về Nguyễn Trãi. Lần này bà tìm đến danh y thế kỷ XVIII Lê Hữu Trác (1724–1791), biệt hiệu Lãn Ông – Ông Lười, người coi thường vinh hoa để được sống thanh thản nơi núi rừng, và dựa nhiều vào Thượng kinh ký sự của chính ông. Bản tiếng Việt do Lê Trọng Sâm chuyển ngữ, kèm lời người dịch và lời tựa tác giả viết riêng cho độc giả Việt Nam.

Câu chuyện đưa vị thầy thuốc rời quê lên kinh đô chữa bệnh cho phủ chúa Trịnh, giữa lúc cung đình rối ren vì cuộc tranh giành giữa Trịnh Cán và Trịnh Khải. Quanh ông là đám học trò như Tử Hư, Khâm, Tài, Thụy Anh, Nam Sơn, Tống Thuần, mỗi người một tính, ngày đêm bàn tán, đoán ý thầy, và có kẻ còn nói đến thủy ngân như một cách đổi ngôi lặng lẽ.

Điểm thú vị là cái nhìn của một người phương Tây đối với y đạo và nhân cách phương Đông: trân trọng, tò mò, đôi khi trang trọng như một người đang học cách hiểu. Sách dài, nhịp chậm, hợp với người thích tiểu thuyết lịch sử giàu chi tiết đời sống.

Lời tựa

Một tiểu thuyết về thầy thuốc, rốt cuộc, là một tiểu thuyết về lương tâm. "Lãn Ông", nguyên tác tiếng Pháp Monsieur Le Paresseux, đặt Lê Hữu Trác vào giữa những âm mưu của phủ chúa không phải để kể một câu chuyện cung đình, mà để hỏi: người có tài chữa bệnh sẽ giữ được y đức đến đâu khi đứng gần quyền lực.

Câu trả lời của Yveline Féray hiện ra rõ nhất trong cảnh vị lương y già đối mặt với đám thầy lang của Thái y viện, những kẻ đã chữa sai suốt một năm mà vẫn khăng khăng không đổi. Ông không mắng họ bằng đạo lý suông, mà bằng chính lẽ nghề: "Những lương y hành nghề chân chính, chuẩn mực, họ đều biết rõ khi dùng lâu những thuốc công phá mà không có kết quả, bệnh không thuyên giảm thì cần thay bằng những thuốc bổ dưỡng và làm tăng sức khoẻ." Trong câu nói ấy, chuyên môn và đạo đức không tách rời; biết mình sai mà không sửa đã là một lỗi về nhân cách. Người thầy thuốc "lười" danh vọng hóa ra là người nghiêm khắc nhất với nghề của mình.

Nhiều trang sách được nhìn qua đôi mắt của chú bé Soạn, người hầu theo sau chiếc cáng, tò mò nghe ngóng và đang tập làm người lớn. Theo dõi chú lớn lên là một niềm vui riêng của cuốn sách, nhẹ hơn và tươi hơn những mưu toan nơi kinh đô.

Viết về một danh nhân Việt Nam từ một nền văn hóa khác là việc dễ hỏng. Bà Féray tránh được bằng sự khiêm tốn: bà không giải thích, chỉ lắng nghe Lãn Ông qua chính những trang ký sự của ông. Nhờ thế, người đọc hôm nay gặp lại một hình mẫu trí thức xưa với vẻ tự nhiên hiếm có, và có dịp nghĩ về những gì nghề y vẫn đang cần.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026

Mục lục

  1. Lời Người Dịch
  2. Chương 1
  3. Chương 2
  4. Chương 3
  5. Chương 3
  6. Chương 4
  7. Chương 4
  8. Chương 5
  9. Chương 6
  10. Chương 7