Một Thoáng Qua Đường
Giới thiệu
Một Thoáng Qua Đường (Le Passage) là tiểu thuyết của Valéry Giscard d'Estaing, cựu Tổng thống Pháp, do Tiến sĩ Thái Thu Lan chuyển ngữ. Bản tiếng Việt mở đầu bằng lời nói đầu của chính tác giả, nhắc đến truyện Tristan và Iseult, "một câu chuyện đẹp về Tình Yêu và Cái Chết", và băn khoăn liệu một mối tình diễn ra bên bờ sông Loire có quá "ngoại lai" với người đọc Việt Nam hay không.
Người kể chuyện là một người đàn ông đứng tuổi, sống ở vùng thôn quê nước Pháp, quen với những mùa săn và những con đường đã chạy qua hàng trăm lần. Một ngày, anh đưa một cô gái xa lạ tên Natalie về nhà mình. Từ khoảnh khắc ấy, mọi thứ quen thuộc, kể cả nỗi lo bà giúp việc Berthier sẽ nhìn thấy gì vào tám giờ sáng hôm sau, trở nên bấp bênh.
Chính tác giả gọi đó là cuộc gặp giữa "người đi săn già và con hươu cái non", giữa truyền thống và hiện đại. Lối kể ngôi thứ nhất, nhiều độc thoại, chú ý đến những dao động rất nhỏ trong lòng nhân vật.
Lời tựa
Một cựu nguyên thủ viết tiểu thuyết tình yêu, điều ấy dễ khiến người ta chờ đợi một thứ văn hồi ký trá hình hay một cuốn sách đầy ẩn ý chính trị. "Một Thoáng Qua Đường" không phải vậy. Đây là cuốn sách về nỗi sợ của một con người đã sắp xếp đời mình quá ngăn nắp, và bỗng nhận ra trật tự ấy mỏng manh đến thế nào khi có một điều bất ngờ bước qua cửa.
Valéry Giscard d'Estaing để người kể chuyện tự phơi bày mình qua những thói quen: giờ giấc của bà giúp việc, chiếc ghế bành thừa kế mà ông ghét, những trang chứng thư bất động sản truyền qua bao đời. Có lúc ngồi trong văn phòng, ông tự nhận: "Lời văn quanh co gợi cho tôi cảm tưởng lịch sử thì chậm rãi và uy nghiêm, còn các cuộc chiến tranh và cách mạng chỉ tạo nên những thời đoạn sôi động ngắn ngủi." Câu ấy nói về giấy tờ, nhưng thật ra là lời tự bạch của cả nhân vật: một người tin vào cái chậm, cái bền, và đang phải sống qua một "thời đoạn sôi động" của chính mình.
Nên đọc cuốn này chậm, như cách người thợ săn trong truyện ngồi chòi canh chờ hươu. Những gì quan trọng nhất thường nằm ở khoảng lặng giữa hai câu thoại, ở một cánh cửa đóng lại, ở những bữa ăn trưa chuyện trò nhạt nhẽo mà ánh mắt thì nói khác.
Bản dịch đem đến cho người đọc Việt một giọng văn Pháp kín đáo, ít khi lên giọng. Cuốn sách nhắc rằng đam mê chẳng phải đặc quyền của tuổi trẻ, và người đứng tuổi cũng có thể bối rối trước nó như lần đầu. Cái hay nằm ở sự thành thật ấy, hơn là ở bất kỳ tình tiết nào.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026