Tôtem Sói
Giới thiệu
Tôtem Sói của Khương Nhung (Jiang Rong) là một hiện tượng của văn học Trung Quốc đầu thế kỷ XXI, được bạn đọc Việt Nam biết đến qua bản dịch của Trần Đình Hiến. Cuốn sách được thai nghén suốt ba mươi năm, với một tham vọng hiếm có: đặt lại câu hỏi người Hoa Hạ là truyền nhân của Rồng hay của Sói.
Câu hỏi lớn ấy được kể qua đời sống cụ thể ở thảo nguyên Mông Cổ những năm sáu mươi, bảy mươi. Trần Trận là một thanh niên trí thức từ Bắc Kinh về chăn thả, học từ ông già Bilig và những người du mục cách hiểu loài sói: sự kiên nhẫn, tính kỷ luật, cách chúng giữ cân bằng cho đồng cỏ. Có những cuộc săn với đàn chó, những buổi hun khói hang đá có cả ớt, những lời chửi thề của Chủ nhiệm Bao Thuận Quý khi ba ngày ròng không tóm được con nào. Trần Trận còn lén nuôi một con sói con, và điều đó đặt cậu giữa hai thế giới.
Cuốn sách là tiểu thuyết nhưng có thể đọc như một khảo cứu: phần kết "Khai quật bằng lý tính" là một tiểu luận dài về lịch sử và tính cách dân tộc. Văn phong mạnh, nhiều cảnh thiên nhiên dữ dội, kèm những trang triết luận gây tranh cãi.
Lời tựa
Ít tiểu thuyết nào lại nhận lấy vai trò của một bản cáo trạng sinh thái sớm như cuốn sách này. Trước khi là chuyện dân tộc tính, "Tôtem Sói" là một khúc bi ca cho thảo nguyên: cho một trật tự tự nhiên mà người du mục đã giữ hàng nghìn năm, và chỉ vài mùa là bị phá vỡ bởi những người tin rằng đất nào cũng phải cày mới có ích.
Khương Nhung không cần lên giọng mới cho thấy sự mất mát. Ông chỉ tả công việc, chậm rãi và chính xác, rồi để hình ảnh tự nói. Khi đoàn dân công kéo đến khai thác đá trên bãi chăn, ông viết: "Bảy tám dân công khuân những hòn đá từ dưới hố lên xếp đống bên ngoài, trông xa như những nấm mồ xây bằng đá trên đồi cỏ xanh mượt." Những nấm mồ ấy chưa chôn ai, nhưng đã là mồ của cả một lối sống. Từ đó trở đi, mỗi cái mương đào trước cửa nhà, mỗi đàn ngỗng nhà thả xuống hồ thiên nga đều mang sức nặng của một lời tiễn biệt.
Cuốn sách dày và không phải trang nào cũng dễ đọc; những đoạn tranh luận về Khổng Tử, về người Hán và người Mông có thể khiến người đọc muốn bước nhanh qua. Nhưng hãy giữ nhịp, vì chính các đoạn ấy cho thấy Trần Trận thay đổi cách nghĩ ra sao trước khi thay đổi cách sống.
Người ta có thể đồng ý hay phản bác những luận điểm lịch sử của tác giả, và nhiều người đã làm thế. Điều khó phản bác là tình yêu ông dành cho đồng cỏ, cho bầy sói, cho những ông già du mục hiểu đất trời hơn mọi nhà quy hoạch. Ở thời mà rừng và đồng cỏ vẫn đang mất đi từng ngày, cuốn sách ấy còn nguyên tính thời sự.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026
Mục lục
- Lời Giới Thiệu
- Chương 1
- Chương 2
- Chương 3
- Chương 4
- Chương 5
- Chương 6
- Chương 7
- Chương 8
- Chương 9
- Chương 10
- Chương 11
- Chương 12
- Chương 13
- Chương 14
- Chương 15
- Chương 16
- Chương 17
- Chương 18
- Chương 19
- Chương 20
- Chương 21
- Chương 22
- Chương 23
- Chương 24
- Chương 25
- Chương 26
- Chương 27
- Chương 28
- Chương 29
- Chương 30
- Chương 31
- Chương 32
- Chương 33
- Chương 34
- Chương 35
- Chương 36
- Chương Kết