Vòng Cung Lửa
Giới thiệu
Vòng Cung Lửa của Nikolai Axanop là một tiểu thuyết về Chiến tranh Vệ quốc của Liên Xô. Truyện mở đầu vào tháng Hai năm 1943, ngay sau chiến thắng Stalingrad, trong một bệnh viện mà các bác sĩ kinh ngạc thấy nhiều thương binh tưởng hết hy vọng bỗng khỏe lên: người nằm liệt đòi nạng tập đi, kẻ khó tính xin ra viện. Không phải thuốc men, mà là tin chiến thắng từ loa phóng thanh.
Trong số ấy có thiếu tá Tôlubêép, chỉ huy một đại đội xe tăng hạng nhẹ bị quân Đức phá hủy gần Vônkhốp. Ba lần mổ vì vết đạn ở bụng, chưa hồi phục hẳn, anh bất ngờ được gọi lên hội đồng quân y. Từ đó cuộc đời anh rẽ sang một hướng mà người đọc chỉ hiểu dần dần.
Gắn với anh là Vita, người vợ có cha làm chủ những khu mỏ, từng tham gia phong trào kháng chiến Na Uy từ năm 1940, làm sĩ quan liên lạc và phiên dịch. Có những chuyến đi của chị vào nước Đức, những bữa tiệc với giới công nghiệp, những câu đùa vô tư che giấu nhiều điều. Truyện đan cảnh chiến trường với công việc thầm lặng phía sau chiến tuyến, văn kể chắc, nhiều chi tiết quân sự.
Lời tựa
Cái tên sách gợi đến vòng cung Kursk, trận đánh xe tăng lớn nhất của Thế chiến thứ hai. Nhưng Nikolai Axanop không viết một cuốn sách về trận đánh, mà viết về những tháng dài trước nó: những ngày chuẩn bị, chờ đợi, tính toán, khi chiến thắng được quyết định từ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra.
Cách nhìn ấy làm cho "Vòng Cung Lửa" khác những tiểu thuyết chiến tranh chỉ ưa cảnh xung phong. Người anh hùng ở đây là người biết chờ, người tin vào sự bền bỉ hơn là sự liều lĩnh. Tác giả tả những người lính chống tăng nằm dưới hầm, chuẩn bị đón những cỗ xe mới chưa từng thấy tận mắt: "Nhưng họ đã chiến đấu với xe tăng Đức ở Xta-lin-grat và biết rằng bất kỳ khối sắt thép nào, dù bọn Đức có đặt tên cho chúng là gì, đều phải chững lại vì phát súng bắn có hiệu quả, nổ tung lên và bốc cháy, và giờ đây họ nhẫn nại chờ đợi cuộc giáp mặt với chúng, ẩn mình sâu trong lòng đất, cái mái che ngàn đời của con nhà lính…" Một câu văn dài như chiến hào, và chữ đáng nhớ nhất trong đó là "nhẫn nại".
Truyện đi theo nhiều tuyến, từ bệnh viện ở hậu phương đến những miền đất xa xôi phía bắc, rồi trở về chiến tuyến. Người đọc nên để ý cách các tuyến ấy dần quy tụ, vì cấu trúc của cuốn sách cũng là một dạng chiến lược: mỗi mảnh nhỏ đều có vai trò trong bức toàn cảnh cuối cùng.
Viết về chiến tranh mà không tô đậm máu lửa, cuốn sách tôn vinh một thứ phẩm chất ít được nói tới: sự kiên trì của những con người làm việc thầm lặng. Nó nhắc rằng chiến thắng nào cũng có những người đóng góp mà tên tuổi không bao giờ xuất hiện trên các bản tin.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026