Xin Cạch Đàn Ông!
Giới thiệu
Xin Cạch Đàn Ông! (nguyên tác Nigdy w życiu!) là cuốn sách đã đưa nhà văn Ba Lan Katarzyna Grochola thành cái tên quen thuộc với đông đảo độc giả nước mình: giải "AS" của hệ thống nhà sách EMPiK, hơn bốn trăm nghìn bản bán ra, một bộ phim năm 2004, và lời ví von là Nhật ký tiểu thư Jones của văn học Ba Lan. Bản tiếng Việt do Lê Bá Thự chuyển ngữ.
Người kể chuyện là một nữ nhà báo ngoài ba mươi bị chồng bỏ, một mình nuôi cô con gái Tosia mới lớn, đứa trẻ mà theo lời mẹ thì "mới chính là người già" trong nhà. Sau cú sốc, chị làm lại cuộc đời theo cách chẳng ai ngờ: xây nhà ở làng quê dù chẳng ưa gì làng quê, làm biên tập mục tư vấn cho một tạp chí, khuyên nhủ bạn đọc về đủ thứ chuyện trong khi chuyện của chính mình còn rối như canh hẹ.
Truyện chia thành những chương ngắn mang tên kiểu nhật ký: "Tôi hàn gắn vết thương lòng", "Các cựu chồng không bao giờ ăn ảnh", "Tất cả đàn ông đều cùng một giuộc"… Grochola viết bằng khẩu ngữ linh hoạt, tự giễu không ngơi, xen những bản liệt kê, những lời tự nhủ lúc nửa đêm và hồi ức tuổi mười chín vụng về.
Lời tựa
Văn chương về phụ nữ bị bỏ rơi thường chọn giọng bi thương. Katarzyna Grochola chọn tiếng cười, và đó là lựa chọn táo bạo nhất của bà. Nhân vật của bà không có thời gian để làm nạn nhân: còn con gái phải nuôi, nhà phải xây, thư bạn đọc phải trả lời, và vô số cơn tự ái nhỏ phải nuốt xuống mỗi ngày.
Sức hút của "Xin Cạch Đàn Ông!" nằm ở chỗ người kể luôn bắt quả tang chính mình. Chị biết mình vô lý, biết mình đang tự lừa, và kể lại điều đó với sự thành thật đến buồn cười. Lúc cô con gái tuổi mới lớn tuyên bố không đến trường nữa, người mẹ ghi lại phản ứng của mình như một câu thần chú: "Tôi không nổi nóng, tôi không nổi nóng, tôi không nổi nóng. Adam bảo rằng tôi quả là thiên tài vì đã không nổi nóng." Ai từng nuôi con tuổi ấy sẽ bật cười, rồi chợt thấy lòng chùng xuống, vì sau ba lần lặp lại kia là cả một nỗi lo không biết đặt vào đâu.
Cuốn sách được viết như những trang nhật ký đứt đoạn, chen lẫn những lá thư tư vấn mà nhân vật soạn cho độc giả của tờ tạp chí. Đừng bỏ qua những lá thư ấy, vì sự trớ trêu giữa lời khuyên chị dành cho người khác và cách chị sống là một nguồn hài hước bền bỉ của truyện.
Từ Ba Lan đầu những năm hai nghìn, cuốn sách nói với phụ nữ ở bất kỳ đâu một điều giản dị: cuộc đời sau một lần đổ vỡ không cần phải là cuộc đời hạng hai. Tiếng cười tự giễu, ở đây, là một cách giữ phẩm giá.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026