Bị Thiêu Sống
Giới thiệu
Mười bảy tuổi, Souad yêu một chàng trai trong làng. Ở nơi cô sống, cũng như ở nhiều ngôi làng khác, quan hệ trước hôn nhân đồng nghĩa với cái chết. Vì "làm ô danh" gia đình, cô bị chính người nhà định đoạt bản án, và người anh rể được giao thực hiện điều mà người ta gọi là "tội ác bảo toàn danh dự": tưới xăng lên đầu cô và châm lửa.
Bị Thiêu Sống (Brûlée vive) không phải tiểu thuyết mà là hồi ký của người phụ nữ đã sống sót sau vụ thiêu sống ấy nhờ một phép lạ. Souad kể lại tuổi thơ của một đứa con gái phải bước nhanh, cúi đầu như đang đếm bước, không được nhìn sang trái phải trên đường đi; những ngày bị nhốt trong phòng với chiếc khóa kêu tách mỗi tối như tiếng súng; và cuộc đời sau đó, nơi cô phải học lại từ đầu cách làm một con người tự do.
Cô kể với tư cách người thay mặt cho hàng nghìn phụ nữ mỗi năm vẫn bị giết vì "danh dự" mà không ai biết đến, chấp nhận mọi rủi ro, bởi làm tổn hại thanh danh gia đình là điều không bao giờ được tha thứ. Lời kể giản dị, trực tiếp, có lúc rời rạc như chính ký ức của người từng chịu chấn thương.
Lời tựa
Ngọn lửa chỉ chiếm vài khoảnh khắc trong cuốn hồi ký này. Phần nặng nhất của "Bị Thiêu Sống" là những gì đến trước và sau nó: một tuổi thơ mà thân phận đứa con gái bị định đoạt bởi lời ra tiếng vào của cả làng, và một nửa đời còn lại phải học lại từ đầu những điều tưởng hiển nhiên nhất với người khác.
Souad không viết như nhà văn. Chị viết như người đang cố gom lại từng mảnh ký ức, và chính sự vụng về ấy khiến lời kể đáng tin. Đến những chương cuối, khi đã sống ở châu Âu và có các con, chị vẫn thú nhận một điều làm người đọc lặng đi: "Tôi biết khá ít về thế giới. Tôi biết đó là một quả cầu tròn nhưng không ai dạy cho tôi biết về nó." Câu nói không than thở, chỉ ghi nhận. Nhưng nó cho thấy bạo lực không dừng lại ở vết bỏng; nó còn là những cánh cửa tri thức bị đóng sập từ khi một đứa trẻ chưa biết đòi hỏi gì.
Sách xen vào giọng kể của Souad lời của người phụ nữ làm công tác nhân đạo đã tìm đến chị trong bệnh viện. Hai giọng nói ấy bổ sung cho nhau, một bên là trải nghiệm, một bên là người chứng kiến, và cùng nhau dựng lại một câu chuyện mà lẽ ra không ai được biết.
Đây không phải cuốn sách dễ đọc, nhưng là cuốn sách cần có người đọc. Nó ghi tên một người sống sót, để thay cho hàng nghìn người khác không có cơ hội cất lời, và buộc ta nhìn thẳng vào cái gọi là danh dự khi nó được đổi bằng mạng sống của phụ nữ.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026