Giấc Mơ Của Một Người Tỵ Nạn
Giới thiệu
Mười giờ sáng, Thiên nằm một mình trong ngôi nhà rộng, nhìn hàng thông sau vườn qua khung cửa sổ. Ba hôm trước anh ngã quỵ khi đang làm việc, bác sĩ bảo bị "heart attack", phải tĩnh dưỡng. Không được lái xe, chán sách, chán tivi, anh để ký ức trôi về: căn nhà lá bên con rạch nhỏ ven sông Hàm Luông, tiếng moọc-chê đêm đêm, những năm yên bình ở Sài Gòn sau khi má dọn nhà lên Cầu Bông năm 1956, rồi lệnh nhập ngũ giữa năm thứ hai đại học.
"Giấc Mơ Của Một Người Tỵ Nạn" của Chu Sa Lan là tiểu thuyết chiến tranh kể bằng ánh nhìn của một cựu sĩ quan trinh sát. Thiên đi qua Thủ Đức, Pleiku, sư đoàn 23 ở Ban Mê Thuột, rồi được giao chỉ huy một đại đội trinh sát đặc biệt của quân khu 2. Những trang chiến trận dày đặc tên đơn vị, tên vũ khí, tiếng hô xung phong của lính mũ nâu; và càng về sau, câu chuyện càng mở rộng theo đúng tựa sách, với những đoàn quân băng qua Hoa Lư, cầu Gián Khẩu trên đất Bắc.
Lối viết mộc, thẳng, như lời kể của người trong cuộc, chú trọng chi tiết quân sự và tình đồng đội hơn là trau chuốt câu chữ.
Lời tựa
Tựa sách đã nói thật lòng về điều cuốn sách làm. "Giấc Mơ Của Một Người Tỵ Nạn" là giấc mơ của người lính đã thua trận và sống nốt đời mình nơi xứ người: được kể lại cuộc chiến một lần nữa, và lần này để nó rẽ sang một hướng khác. Chu Sa Lan viết điều ấy không giấu giếm, như người biết rõ mình đang mơ.
Nhưng đáng chú ý là ngay cả trong mơ, chiến tranh vẫn không nhẹ đi. Những trang hành quân không có vẻ hào nhoáng của một cuộc diễu binh; chúng nặng nhọc, chậm, đẫm máu, và được kể bằng thứ câu ngắn của người từng nằm ở tuyến đầu. Có một đoạn gần như chỉ là nhịp thở của trận đánh: "Lính đụng khắp nơi. Đụng bên trái. Đụng bên phải. Đụng trước mặt. Đụng sau lưng." Lối lặp ấy không phải văn hoa; nó là cảm giác bị vây từ mọi phía mà chỉ người trong cuộc mới tả nổi.
Người đọc không quen với ngôn ngữ quân sự có thể thấy choáng vì mật độ tên đơn vị, tên tướng lĩnh. Không cần nhớ hết. Hãy theo Thiên và những người lính quanh anh; câu chuyện thật nằm ở họ.
Cuốn sách có giá trị như một chứng từ về tâm trạng của cả một thế hệ quân nhân miền Nam sau năm 1975, những người mang theo vết thương lẫn niềm tiếc nuối ra đi. Ta có thể đồng tình hay không với giấc mơ ấy, nhưng khó mà không hiểu vì sao người ta lại mơ nó.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026