Kẻ Vắng Mặt
Giới thiệu
Kẻ Vắng Mặt của Nguyễn Viện là một văn bản khác thường, ngắn mà dữ dội. Người kể là một cô gái từ "xó rừng" được công nghiệp quảng cáo bốc lên các bìa báo, trở thành biểu tượng mà đàn ông thèm khát và quỳ lụy. Truyện bắt đầu từ miếng rẫy bắp của cô, nơi một người đàn ông ngày nào cũng đi ngang, đặt bẫy heo rừng giúp, cho mượn giống tỉa lại và tự nhận mình là "người đầu cơ" vào số phận cô. Bài học đầu tiên cô ghi lại: đàn ông dại gái.
Từ đó, câu chuyện trượt vào thế giới của điện ảnh, của những đạo diễn, ma cô, nhà báo và "người đỡ đầu", nơi quyền lực, dục vọng và bạo lực đan vào nhau không lối thoát. Nguyễn Viện viết bằng những câu dồn dập, đối thoại nhập vào lời kể không cần gạch đầu dòng, hình ảnh táo bạo và nhiều đoạn trần trụi đến mức gây sốc.
Đây không phải tiểu thuyết để đọc giải trí. Nó là một cuộc lột trần thân phận người đàn bà trong xã hội tiêu dùng, nơi danh tiếng là quyền lực mà cũng là cái lồng, và lương tri công luận nhiều khi chỉ là một thứ trang sức.
Lời tựa
Nguyễn Viện viết "Kẻ Vắng Mặt" như một lời buộc tội không có toà án. Cuốn sách không cố kể một câu chuyện hấp dẫn, mà dùng thân thể một người đàn bà nổi tiếng làm nơi phơi ra mọi thứ dơ bẩn của xã hội quanh cô: tiền, quyền, truyền thông và một thứ đạo đức giả được nói bằng giọng văn bản hành chính.
Thủ pháp đáng chú ý nhất là sự va chạm giữa ngôn ngữ thân xác và ngôn ngữ quan liêu. Người kể chuyện tự thấy mình bị định giá, bị chia phần, rồi bị "qui hoạch" như một hạng mục trong kế hoạch của những kẻ có chức: "Tôi nói tôi là thứ để ngửi chứ không phải để ăn. Nhưng bốn người ra nghị quyết xác định tôi là thứ để chơi." Chữ "nghị quyết" đặt cạnh chữ "chơi" là cả một nhát dao trào phúng. Từ đây, truyện trượt dần sang lối kỳ ảo dị dạng, nơi trừng phạt và ác mộng không còn tuân theo logic hiện thực, như thể chỉ có cái phi lý mới đủ sức nói về cái phi lý.
Xin nói trước với bạn đọc: đây là văn bản trần trụi, nhiều đoạn gây khó chịu, và sự khó chịu đó là có chủ đích. Nên đọc nó như đọc một tác phẩm châm biếm hơn là một chuyện đời.
Không phải ai cũng đi được đến trang cuối, nhưng ai đi hết sẽ hiểu vì sao tác giả chọn nhan đề này. Trong thế giới mà cuốn sách mô tả, kẻ vắng mặt có thể là lương tri, có thể là chính người đàn bà bị biến thành biểu tượng; và câu hỏi về sự vắng mặt ấy vẫn còn day dứt khá lâu sau khi gấp lại trang cuối.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026