Tủ Sách Việt Văn

Khói Lam Chiều

Khói Lam Chiều cover

Thể loại: Tiểu Thuyết

Tác giả:

Nhà xuất bản: Tú Sách Việt Văn

Năm xuất bản:

Số lần đọc: 166

Đánh giá: 4.3/5 (43 đánh giá)

Giới thiệu

Khói Lam Chiều là một truyện vừa của Lưu Trọng Lư, nhà thơ quen thuộc của phong trào Thơ mới, ở đây cầm bút văn xuôi để kể về một thân phận nhỏ nhoi nơi thôn quê miền Trung. Truyện gọn trong sáu chương, đọc một buổi chiều là hết, nhưng dư vị thì ở lại lâu hơn thế nhiều.

Nhân vật chính là con Vịnh, một đứa ở chăn trâu. Truyện mở ra khi nó giật mình thức dậy giữa rừng sim lúc trời đã chiều hẳn, con trâu bạch biến đâu mất, và nỗi sợ những trận đòn của chủ ập đến trước cả bóng tối. Kéo nó ra khỏi cơn hoảng là tiếng sáo, rồi tiếng hát của thằng Đối, con ông phó Thanh, vọng sang từ bên kia bụi lau. Từ những câu hát đối đáp giữa rừng, một mối tình quê mộc mạc nảy nở, mối tình mà ngay từ đầu cả hai đều lờ mờ biết là khó thành, khi nhà Đối đã nhận trầu của ông bà Bá Ngô.

Lưu Trọng Lư viết bằng giọng của người hiểu làng quê: tiếng địa phương "phương mô", "làm răng" được giữ nguyên, những đêm xay lúa giã gạo thâu canh, những ông Lý ông Phó cùng bọn tuần đinh hống hách hiện lên không cần tô vẽ. Chất thơ của ông vẫn thấm vào từng cảnh hoàng hôn, nhưng sức nặng của truyện nằm ở cái nhìn xót thương dành cho một cô gái biết rõ phận mình mà vẫn dám yêu.

Lời tựa

Thơ Lưu Trọng Lư quen với nỗi buồn mơ hồ, nhưng trong văn xuôi ông lại đặt nỗi buồn vào một chỗ rất cụ thể: lũy tre, đình làng và những ông chức sắc nắm trong tay số phận kẻ nghèo. "Khói Lam Chiều" mang dáng một khúc hát quê, song điều làm nó đáng đọc là sự tương phản giữa cái đẹp của rừng sim, tiếng sáo, câu hò đối đáp với sự lạnh lùng của lệ làng.

Tác giả để quyền lực lộ ra qua chính lời nói của nó, không cần bình luận. Những kẻ có chức trong làng bàn bạc như bàn chuyện chợ búa, và kẻ thừa hành thì đáp lời không chút ngập ngừng: "Dạ, con xin nghe lời ông dạy. Làm dân không nghe lời ông Phó thì nghe ai?" Một câu đáp ngắn, gần như ngây ngô, mà chứa trọn cái trật tự đè nặng lên những người như con Vịnh. Tình yêu trong truyện vì thế không chỉ ngăn cách bởi môn đăng hộ đối, mà bởi cả một guồng máy làng xã sẵn sàng nghiền nát ai lỡ bước ra ngoài khuôn phép.

Truyện ngắn gọn, đọc một hơi được. Có điều nên dừng lại ở những đoạn tả cảnh, bởi ở đó nhà thơ vẫn đứng sau người kể chuyện, và cảnh vật thường báo trước điều sắp xảy ra.

Gần một thế kỷ đã trôi qua, những hương chức ngồi uống rượu xử án ngoài chợ đã thuộc về sử sách, nhưng cái nhìn xót thương của Lưu Trọng Lư dành cho người yếu thế thì không cũ. Cuốn sách nhỏ này giữ lại cho văn xuôi Việt Nam buổi đầu một trang hiện thực hiếm hoi mang giọng thơ.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026

Mục lục

  1. Chương I
  2. Chương II
  3. Chương III
  4. Chương IV
  5. Chương V
  6. Chương Kết