Long Đong
Giới thiệu
Trời mưa từ sáng sớm, anh Hai Cung vác cuốc ra tới thềm thì phải quay vô, lằm bằm trách ông trời. Chị Cung đang đút cháo cho bé Nương, cười bảo: ông trời ở còn chưa vừa lòng người, nói chi ai. Một buổi sáng nông thôn Nam Bộ bình thường như bao buổi khác, cho đến khi anh Cung ngồi bên bếp un, mắt bỗng rực lên trước một dấu giày lạ in trên lớp tro, rồi thêm những dấu khác rải từ hàng ba vào tận ngưỡng cửa.
Long Đong của Nghiêm Lệ Quân mở ra từ chi tiết nhỏ ấy và đi theo đời cô bé Nương qua nhiều năm. Từ đứa trẻ nằm trên chõng tre, Nương lớn lên thành cô gái quê duyên dáng, gánh nước, gọt khoai nấu đường cho nội, cười ngặt nghẽo khi Thái giành gánh mà gánh không nổi. Nhưng như cái tên sách, đời nàng không yên ổn: những giấc chiêm bao báo điềm gở, những rối rắm tình duyên của người mình thương, và một quá khứ gia đình có lẽ bắt đầu từ dấu chân lạ năm nào.
Truyện dài hai mươi hai chương, viết bằng giọng miền Nam mộc mạc, "biểu", "chưn", "hổng", đầy chi tiết sinh hoạt nhà quê. Nhịp kể chậm và ấm, hợp với người thích tiểu thuyết đồng quê đậm tình người.
Lời tựa
Trong "Long Đong", cái nghèo và cái tình ruột thịt quấn vào nhau chặt đến mức không gỡ ra được. Nghiêm Lệ Quân viết về đồng quê Nam Bộ không phải bằng cảnh sắc, mà bằng những ràng buộc: ràng buộc với đất, với mồ mả, với đứa cháu côi cút mà một ông già phải gánh trên vai.
Đoạn ông sáu Long ngồi nghe Ba Đông rủ lên tỉnh làm thuê có lẽ là đoạn nói rõ nhất tinh thần cuốn sách. Ông không cãi lý, chỉ lần lượt kể ra những thứ giữ chân mình, và thứ sau cùng là đứa bé đang ngồi trong lòng: "Con nhỏ này trói tay, trói chưn tôi nữa đây nè. Tôi đi làm rồi bỏ nó cho ai ?" Lời than mà nghe như lời thương. Cả đời Nương về sau, những lận đận mà tên sách báo trước, đều mang dấu tình thương vụng về, nghiêm khắc mà hết lòng của người ông ấy.
Nên đọc truyện chậm, theo nhịp nông lịch. Những chi tiết tưởng vụn vặt như lá bùa, chiếc nhẫn, giấc chiêm bao đều là cách người nhà quê đối diện với những điều họ không giải thích được, và tác giả kể chúng với lòng tin của chính nhân vật, không chút giễu cợt.
Cuốn sách giữ lại một thứ tiếng nói đang thưa dần: tiếng "biểu", tiếng "hổng", tiếng gọi "nội" ngọt ngào của miền sông nước. Hơn cả cốt truyện, chính thứ tiếng ấy và những con người hiền lành, cố chấp nói bằng nó là điều khiến người đọc muốn quay lại.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026