Thoáng Hương Quỳnh Bay Xa
Giới thiệu
Thoáng Hương Quỳnh Bay Xa của Quỳnh Bôi là một truyện vừa kể ở ngôi thứ nhất, mang giọng hồi ức, đặt trong Sài Gòn những năm sau 1975, khi phong trào học Anh văn rầm rộ trở lại vì ai cũng lo xuất cảnh hoặc vượt biên. Người kể thì học để thi vào khoa ngoại ngữ Đại học Tổng hợp, mơ làm nhân viên công ty du lịch, "có tiếng có miếng".
Lớp Anh văn buổi tối của cô Hà có mười hai người, mỗi người một biệt danh: Phúc cơm cháy mặt đầy mụn, Phúc sữa da trắng như em bé, Hoàng dracula răng khểnh, Sơn kều, Tâm mập như tượng Di Lặc, chị Lý ngoài bốn mươi nấu ăn khéo, bộ ba "ngự lâm pháo thủ" Kiều Loan, Thanh Hà, Tố Tâm, và cả một thầy chùa trẻ được gọi là Thích Cà Chua vì cái mũi lúc nào cũng đỏ. Những buổi học, buổi cắm trại ở suối Lồ Ồ, Thủ Đức, dần nhuốm màu chia ly khi từng người một tìm đường ra đi, và một tình cảm lặng lẽ nảy nở với người mà nhân vật chỉ gọi là "Anh".
Truyện ngắn gọn, giọng kể hóm hỉnh pha ngậm ngùi, là một lát cắt chân thực về tuổi trẻ thời bao cấp và những chuyến biển không hẹn ngày về.
Lời tựa
Không phải mọi cuốn tiểu thuyết về những năm vượt biên đều cần đến biển động và trại tị nạn. "Thoáng Hương Quỳnh Bay Xa" ở lại trên bờ, trong một lớp học buổi tối, và để người đọc cảm nhận thời cuộc qua những chiếc ghế lần lượt bỏ trống. Quỳnh Bôi viết bằng giọng một cô gái mới lớn, và cái hay là tác giả giữ nguyên sự nông nổi của tuổi ấy.
Người kể không phải lúc nào cũng đúng. Cô từng chê "Anh" tầm thường, thiếu hoài bão, rồi chỉ rất muộn mới bắt đầu nhìn ra con người thật của anh. Một khoảnh khắc nhỏ khi bước vào nhà anh đã đủ để thấy sự thức tỉnh ấy: "Tôi cũng biết Anh vẽ đẹp lại là một tay chụp hình nghệ thuật rất khá của câu lạc bộ Nhiếp Ảnh nhưng không ngờ lại đẹp như vậy". Cái chữ "không ngờ" ấy chứa trọn nỗi tiếc của người hiểu ra quá chậm.
Nên đọc truyện như một cuốn album ảnh cũ: những biệt danh, bài hát Boney M, ly chè đậu ván nóng ngày Sài Gòn trở lạnh. Mỗi chi tiết vụn vặt đều được lưu lại với sự trìu mến của người đã mất chúng.
Cuốn sách ngắn, giọng văn mộc, đôi chỗ còn vụng. Nhưng nó giữ được điều mà nhiều tác phẩm công phu hơn bỏ sót: cảm giác của những người ở lại, khi bạn bè cứ thế lặng lẽ đi, và tuổi trẻ khép lại trước khi kịp nói lời thương.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026