Người Xanh Của Trái Đất Hồng
Giới thiệu
Iuri bỏ nhà đi một cách "đàng hoàng": cậu để lại thư cho bố mẹ, ghé hiệu thuốc trả tiền đơn thuốc cho bà bằng số tiền dành dụm ít ỏi, rồi một mình ngủ đêm trong rừng. Sáng hôm sau, ở khoảng rừng thưa quen thuộc nơi dâu rừng chín đỏ, cậu và chú chó Sarik đuôi cụt đứng sững trước một con tàu vũ trụ không tên, không số hiệu, không quốc huy, thân đầy vết lõm do sao băng.
"Người Xanh Của Trái Đất Hồng" của V. Malentiev, qua bản dịch của Đặng Ngọc Long, là truyện khoa học viễn tưởng viết cho tuổi thiếu niên. Từ cuộc gặp gỡ ấy, Iuri làm quen với những người da xanh đến từ một hành tinh khác, với các cậu bạn Miro, Kvat, với người máy, với động cơ chạy bằng "mảnh vụn vật chất" và cỗ xe có thể bơi cả trong dung nham. Cậu học được một cách trò chuyện rất khoa học: chưa hiểu thì hỏi ngay, thấy hợp lý thì đi tiếp, thấy chưa ổn thì nói thẳng.
Giọng kể hóm hỉnh, hay trêu cái vẻ "đấng nam nhi" nghiêm trang của cậu bé, lại để Sarik "nói" bằng ngôn ngữ loài chó, khiến những đoạn giảng giải về vũ trụ trở nên dễ gần.
Lời tựa
Malentiev viết một truyện khoa học viễn tưởng cho thiếu nhi, nhưng điều ông muốn kể không phải là máy móc mà là cách những người khác nhau học hiểu nhau. Một cậu bé Trái Đất bước lên con tàu của những người bạn đến từ hành tinh khác, và mọi thứ cậu biết bỗng trở thành vừa quý giá vừa ngớ ngẩn.
Có một nghịch lý dễ thương trong "Người Xanh Của Trái Đất Hồng": những nhà du hành biết điều khiển neutrino, biết tạo món ăn từ một tấm phiếu, nhưng chưa bao giờ ngửi thấy mùi hành phi và lại sửng sốt trước một mẩu bánh mì. Ngược lại, Iuri thì không hiểu những điều đơn giản nhất với họ, và có lúc cậu thấy mình bị bỏ rơi: "Iuri bỗng cảm thấy những câu hỏi ngốc nghếch của em dường như đã đẩy em ra xa các bạn." Cảm giác ấy, của một người lạc giữa đám đông giỏi hơn mình, chắc hẳn bạn đọc nhỏ tuổi nào cũng từng trải qua.
Khi đọc cho các em, có thể dừng lại ở những lần nhân vật tranh luận. Tác giả cố ý để các cậu bé sai, cãi nhau, rồi tự sửa, và thông qua đó dạy một cách nghĩ khoa học dễ chịu hơn bất cứ bài giảng nào. Chú chó Sarik với "ngôn ngữ loài chó" của nó luôn có mặt đúng lúc để mọi thứ khỏi quá nghiêm trọng.
Ở đây còn nguyên hơi thở của văn học thiếu nhi Xô Viết một thời, tin vào tri thức và tình bạn. Điều còn lại sau những chuyến bay là một ý nghĩ ấm áp: thứ quý nhất Trái Đất có thể mang đến cho vũ trụ có khi chỉ là một ổ bánh mì và lòng thật thà khi nói "tớ không biết".
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026