Đông Hà
Giới thiệu
Đông Hà của Cam Li Nguyễn Thị Mỹ Thanh là một truyện dài tuổi học trò, mở đầu bằng sinh nhật mười tám tuổi của nhân vật cùng tên. Ngọn nến cuối cùng mãi không chịu tắt, rồi khi tắt thì làn khói cay xộc vào mắt, và Đông Hà rơi một giọt nước mắt giữa tiếng cười của đám bạn Diễm Phúc, Mùi Hương, Xuân Lý. Các bạn đoán là vì "cái tên" Đơn không đến. Quà sinh nhật là sách Toán Lý Hóa luyện thi dày cộp và một cây bút để mang vào phòng thi.
Câu chuyện theo Đông Hà qua năm học cuối: những buổi văn nghệ trường với dân ca Cò lả, Xàng xê, những cuộc hiểu lầm với Đơn, và một bí mật cô giữ cho riêng mình. Đông Hà bận rộn với những việc không nói cho ai, như lặng lẽ xin sách lập thư viện nhỏ tặng một khu tê liệt, khiến bạn bè và người thương sinh nghi.
Lời văn trong sáng, xưng hô "mi, tao" đặc giọng miền Trung, đầy những trò đùa nghịch ngợm và tình bạn con gái chân thành.
Lời tựa
Tuổi mười tám trong "Đông Hà" không chỉ có hồ sơ thi, có bạn bè trêu chọc và những hiểu lầm với người thương. Cam Li Nguyễn Thị Mỹ Thanh cho cô nữ sinh của mình mang thêm một nỗi niềm mà bạn bè không biết, và từ đó viết về sự trưởng thành sớm của một đứa con biết giữ kín chuyện nhà.
Chỗ hay nhất của truyện là cách nỗi riêng ấy rỉ ra trong những khoảnh khắc tưởng chỉ là trò vui học trò. Khi tập vai người chinh phụ cho buổi văn nghệ, Đông Hà ngâm những câu thơ cổ, rồi bất chợt lời diễn chạm vào chuyện đời mình: "Trên bến sông có người chinh phụ tiễn chồng, nước mắt như mưa. Ngày xưa chắc mẹ cũng ôm con đưa chân ba như vậy". Một câu nghĩ thoáng qua đủ để người đọc hiểu cô bé đã thuộc vai ấy không phải nhờ sân khấu.
Người đọc nên lắng tai với thứ tiếng nói "mi, tao" của đám con gái, những câu hờn dỗi, những trò đùa, vì chính sự ồn ào ấy làm nổi lên những lúc Đông Hà lặng im. Đừng vội trách Đơn hay bạn bè khi họ nghi ngờ; họ chỉ không biết điều người đọc dần được biết.
Truyện thuộc dòng văn học tuổi học trò, trong sáng, không cầu kỳ, nhưng chứa một lòng nhân hậu đáng quý. Nó cho thấy một thế hệ nữ sinh biết thương người, biết làm điều tử tế mà không cần ai khen, và biết rằng có những món quà quý nhất là món quà người nhận không bao giờ hay ai tặng.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026