Lão Say
Giới thiệu
Cả xóm đều quen dáng lão Thân chống thanh tre đi xiêu vẹo mỗi sáng, mặt đỏ gay vì nửa chai rượu đế, miệng ư ử hai câu thơ của Nguyễn Khuyến. Lũ trẻ trêu chọc, hàng xóm phàn nàn; chỉ có thằng Út, cậu bé lớp bốn ngồi phụ mẹ bên gánh mì, là thấy lão "không tầm thường".
Lão Say là truyện ngắn của Cam Li Nguyễn Thị Mỹ Thanh về tình thân giữa một ông già và một đứa trẻ trong xóm nghèo. Út đọc thư cho lão nghe, nghe lão giảng thơ, và cùng lão ngóng tin người con trai ở Quảng Trị.
Truyện viết giản dị, giàu chi tiết đời sống xóm nhỏ — gánh mì, xe nước mía, chiếc tivi xem "ké" — và thấp thoáng bóng dáng thời chiến qua từng lá thư.
Lời tựa
Người say trong văn chương thường là nhân vật để cười hoặc để thương hại. "Lão Say" chọn một góc nhìn khác: nhìn lão Thân qua đôi mắt một đứa trẻ, người duy nhất chịu ngồi nghe lão. Qua đôi mắt ấy, cơn say hiện ra như cách một người già chống đỡ với những điều không nói được.
Thằng Út không hiểu hết những câu thơ, nhưng nó hiểu người: "Nó chỉ thấy lão Thân không phải là một lão già say ngu ngơ như ai cũng tưởng." Sự thấu hiểu trẻ thơ ấy là sợi chỉ giữ cả truyện. Hai con người thiếu hụt — một đứa trẻ vắng cha, một ông già xa con — tìm thấy ở nhau phần tình thương mình đang khuyết.
Hãy đọc chậm những trang Út đọc thư cho lão Thân. Giọng người con xa nhà, qua miệng một cậu bé lớp bốn, có sức nặng riêng mà tác giả không cần bình thêm.
Truyện nói nhiều về thời chiến mà không cần một cảnh chiến trận nào. Nó giữ lại những nỗi chờ đợi lặng lẽ trong các con hẻm phía sau, nơi chiến tranh đi vào đời người qua từng phong thư.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026