Tủ Sách Việt Văn

Cửa Khổng

Cửa Khổng cover

Thể loại: Tôn Giáo

Tác giả:

Nhà xuất bản: Tú Sách Việt Văn

Năm xuất bản:

Giới thiệu

"Cửa Khổng", phụ đề Nho Giáo Nguyên Thủy, là tập bài giảng của triết gia Kim Định về triết lý Đông phương tại Đại học Văn khoa Sài Gòn. Trong lời tựa, tác giả cho biết đây "chưa hẳn là sách" mà là tài liệu học tập cho lớp dự bị chuyên biệt triết Đông, được in ra vì sách tham khảo về môn này còn quá hiếm.

Sách chia ba phần. Phần một bàn triết lý chính trị: vụ án "nệ cổ", câu hỏi Nho giáo có mang óc chuyên chế không, và khái niệm nhân bản tâm linh. Phần hai đi vào phương pháp giáo dục của Khổng Tử theo ba bậc "hưng ư Thi, lập ư Lễ, thành ư Nhạc", kèm ý nghĩa lễ gia quan. Phần ba lật lại "những trang sử bị quên": cuộc gặp gỡ Đông Tây đầu tiên, dấu ấn Nho giáo trong đời sống trí thức châu Âu thế kỷ 17–18, và vài dự đoán cho tương lai.

Kim Định viết bằng giọng hăng say của người tranh luận, dẫn chiếu dày đặc từ Luận Ngữ đến các học giả phương Tây như Creel, Zenker, Pinot, và thường xuyên đối chiếu với ca dao, phong tục Việt. Sách dành cho người đọc muốn tìm hiểu Nho giáo như một nền triết học sống, không phải một mớ lễ nghi cũ.

Lời tựa

Kim Định viết "Cửa Khổng" giữa lúc "trào lưu đổi mới" khiến mọi giá trị cổ truyền bị nghi ngờ, và người bênh vực Nho giáo dễ mang tiếng bảo thủ. Cuốn sách là một nỗ lực đi tìm lại cửa vào nguyên thủy của đạo Khổng, trước khi nó bị phủ lên bởi khoa cử và lễ nghi.

Lối vào mà ông chỉ ra bất ngờ là sự giản dị. Bàn về Kinh Thi, ông nhắc chuyện hái rau, tát nước, gà gáy, chim bay, rồi đặt bên cạnh những câu ca dao Việt, và cảnh báo: "Vậy khi đọc Kinh Thi không nên tìm sự đẹp đẽ trang trọng trau chuốt." Theo tác giả, cái hay của nền giáo dục Khổng môn bắt đầu từ chỗ mộc mạc, gần gũi, từ tâm tình của người bình dân, rồi mới vươn lên những tầng siêu hình. Lập luận ấy giải thích vì sao ông gọi Nho giáo là một "nhân bản tâm linh".

Không phải ai cũng đồng ý với mọi nhận định của Kim Định, và chính ông cũng coi tập sách là tài liệu còn phải suy tư thêm. Nên đọc nó như nghe một giờ giảng sôi nổi: ghi lại những ý gợi mở, và tự đặt câu hỏi ở những chỗ ông nói quá mạnh.

Hơn nửa thế kỷ sau, những trang về cuộc gặp gỡ Đông Tây vẫn còn mới. Tác phẩm giữ lại một giai đoạn sinh động của học thuật miền Nam, khi triết Đông được đem ra bàn trên giảng đường với tất cả nhiệt tình và tham vọng.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026

Mục lục

  1. Nội Dung
  2. Chương I
  3. Chương I
  4. Chương II
  5. Chương II
  6. Chương III
  7. Chương III
  8. Chương IV
  9. Chương IV
  10. Chương V
  11. Chương VI
  12. Chương VII
  13. Chương VIII
  14. Chương IX
  15. Chương X
  16. Chương XI