Già Và Chết
Giới thiệu
"Già Và Chết" là bài thuyết trình của Tỳ-kheo P. A. Payutto, vị học tăng Thái Lan, tại một hội thảo y học quốc tế về bản chất và tiến trình của cái chết, ngày 22 tháng 4 năm 1996 (Phật lịch 2539). Bản tiếng Việt do Mỹ Thanh Vũ chuyển ngữ.
Ngay câu đầu, tác giả xin đổi đề tài: thay vì chỉ nói về cái chết, ông bàn về cả tuổi già lẫn cái chết như hai hiện tượng tự nhiên nối tiếp nhau. Bài nói đi qua cách chăm sóc thân và tâm khi về già, cách cha mẹ thương con mà không trói buộc, hai loại hạnh phúc vật chất và tinh thần, và kết ở lời Đức Phật dạy về năm điều mỗi người nên thường quán niệm. Ông dẫn những ví dụ từ đời sống người cao tuổi ở Thái Lan, nơi nhiều cụ đến chùa thực tập và làm công quả cùng bạn già.
Lời tựa
Trước một hội nghị của các nhà y học, Payutto làm một việc nhỏ mà có ý nghĩa: ông mở rộng đề tài. Ở "Già Và Chết", cái chết không được bàn như một khoảnh khắc trên giường bệnh, mà như điểm cuối của cả một chặng đời cần được sống cho đúng.
Từ chỗ ấy, tuổi già chẳng còn đơn thuần là sự suy tàn. Ông viết: "Dù vậy, tuổi già cũng có thể là một cơ hội để ‘trưởng thành’, và cái chết là một sự giải thoát." Với ông, người có thời gian sống lâu hơn là người có thêm cơ hội phát huy những khả năng bên trong mà nửa đời bôn ba đã bỏ quên.
Bài nói ngắn, có thể đọc trong một buổi, nhưng đáng đọc lại vào những lúc phải chăm sóc cha mẹ già hay khi chính mình bước sang tuổi về hưu. Đó là một lời khuyên trầm tĩnh, dành cho người đang sống hơn là cho người sắp đi.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026