Trần Quốc Tuấn
Giới thiệu
Hưng Đạo Đại vương (1228–1300), vị Tiết chế đã ba lần thống lĩnh quân đội nhà Trần chống quân Nguyên, là người mà "Trần Quốc Tuấn" dành cho một phần tiểu sử gọn và một phụ lục.
Thay vì kể lần lượt các trận đánh, người viết chọn những giai thoại cho thấy tính cách: mối thù nhà mà cha ông, Trần Liễu, ký thác; cuộc hòa giải với Thái sư Trần Quang Khải trên thuyền ở biển Đông, khi ông tự tay tắm nước thơm cho Quang Khải; cơn giận với người con có ý khích ông cướp ngôi. Bài cũng nhắc các trước tác của ông: Binh thư yếu lược, Vạn Kiếp tông bí truyền thư và Hịch tướng sĩ.
Giọng văn trang trọng, gọn, hợp với người muốn nắm nhanh chân dung con người hơn là diễn biến quân sự.
Lời tựa
Trần Quốc Tuấn phải thắng chính mình trước khi thắng giặc; đó là trục của bài tiểu sử này. Mang trong người mối thù của cha với chi đang nắm ngôi, ông lại là người giữ cho họ Trần khỏi rạn vỡ đúng vào lúc đất nước cần nó nhất.
Bài ghi lại một chi tiết nhỏ mà nói được nhiều: giữa lúc kháng chiến, có tiếng xì xào rằng ông sẽ hại vua, và "Ông liền bỏ luôn phần bịt sắt, chỉ chống gậy để tránh hiềm nghi, làm yên lòng quân dân." Người nắm cả quân đội trong tay mà chịu tháo đi một mẩu sắt vô hại để giữ lòng tin, ấy là cốt cách "Trần Quốc Tuấn" muốn người đọc nhìn thấy.
Nên đọc kèm Hịch tướng sĩ để nghe tận tai giọng nói của con người được kể. Hơn bảy thế kỷ qua, bài học đặt việc nước trên thù nhà vẫn là bài học khó nhất cho bất cứ ai cầm quyền.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026