Treo Cao Đèn Lồng
Giới thiệu
"Treo Cao Đèn Lồng" là bản tiếng Việt của Nguyễn Vạn Lý từ tiểu thuyết Thê thiếp thành quần của Tô Đồng, nhà văn sinh năm 1963 ở Giang Tô, thuộc nhóm các nhà văn "Đợt Sóng Mới". Tác phẩm được cả thế giới biết đến qua cuốn phim của Trương Nghệ Mưu, và theo lời nói đầu, bản dịch này được viết dựa trên cả tiểu thuyết, cuốn phim lẫn bộ phim truyền hình Hồng Kông.
Tùng Liên, cô sinh viên mười chín tuổi, bước vào nhà họ Trần làm vợ thứ tư của Trần Tả Thiên, một người đàn ông nhiều tuổi và nhiều tiền. Trong khuôn viên kín ấy đã có ba người đàn bà khác là Dục Như, Cát Vân và Mai San, cùng những gia nhân như Má Tống, người nhớ rõ từng món nữ trang mỗi bà vợ mang theo khi về nhà. Ở góc vườn có cây tử đằng và một cái giếng gắn với những lời đồn cũ.
Đây là một tiểu thuyết hiện đại về thân phận đàn bà trong một gia đình kiểu cũ, viết bằng lối văn tiết chế, lạnh, giàu chi tiết tâm lý. Sức căng của truyện đến từ những ganh đua ngấm ngầm, những lời nói nửa thật nửa đùa, và sự ngột ngạt của một ngôi nhà nơi mỗi đêm ông chủ chọn ở phòng ai đều là chuyện cả nhà dõi theo.
Lời tựa
Nỗi kinh hoàng của câu chuyện này không nằm ở người đàn ông quyền thế, mà ở chỗ những người đàn bà dần học được cách sống theo luật của ông ta và quay sang canh chừng lẫn nhau. Tô Đồng viết về một cái lồng không cần song sắt.
Tùng Liên vào nhà họ Trần với niềm tin của một người có học, tưởng rằng trí tuệ và nhan sắc sẽ giúp mình đứng vững. "Treo Cao Đèn Lồng" theo dõi niềm tin ấy mòn dần qua những cuộc trò chuyện tưởng như vô hại. Có lúc chính nàng bật ra lời tự nhận chua chát nhất cuốn sách: "Chúng ta chẳng khác gì những con chó, con mèo, cá vàng, chuột... Chúng ta giống bất cứ cái gì, bất cứ cái gì ngoài con người." Sau câu ấy, mọi ganh tị và toan tính trong nhà không còn đơn thuần là chuyện tranh sủng, mà là cuộc vật lộn để giữ lại chút nhân dạng.
Khi đọc, hãy để ý tới những đồ vật: cái giếng, cây tử đằng, món nữ trang mỗi đời vợ một ít đi. Tác giả để chúng nói thay nhân vật, và chúng nói rất rõ.
Tác phẩm ám ảnh vì nó không lên giọng. Không có bài giảng nào về áp bức, chỉ có những ngày nối nhau trong một khu vườn đẹp và lạnh. Chính sự kiệm lời ấy khiến người đọc nhận ra rằng có những bất công tồn tại lâu nhất khi nạn nhân đã quen gọi nó là số phận.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026