Tủ Sách Việt Văn

Lược Sử Nước Mỹ Thời Kỳ Tái Thiết 1863-1877

Lược Sử Nước Mỹ Thời Kỳ Tái Thiết 1863-1877 cover

Thể loại: Nhân Vật - Lịch Sử

Tác giả:

Người dịch: Phạm Phi Hoành

Năm xuất bản:

Số lần đọc: 5

Đánh giá: 4.25/5 (2 đánh giá)

Giới thiệu

"Lược Sử Nước Mỹ Thời Kỳ Tái Thiết 1863-1877" là bản tiếng Việt cuốn A Short History of Reconstruction của Eric Foner, sử gia Đại học Columbia và một trong những người hiểu sâu nhất về thế kỷ 19 của nước Mỹ. Đây là bản rút gọn từ công trình lớn Reconstruction: America's Unfinished Revolution, 1863-1877 của ông. Sách do Phạm Phi Hoành biên dịch, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội ấn hành năm 2009.

Mốc mở đầu là ngày 1 tháng 1 năm 1863, khi Abraham Lincoln ký Tuyên bố giải phóng nô lệ. Mốc khép lại là năm 1877, khi quân đội Liên bang rút khỏi miền Nam. Giữa hai mốc ấy là mười bốn năm nước Mỹ tìm cách tự dựng lại sau Nội Chiến: bốn triệu người vừa thoát ách nô lệ đi tìm người thân thất lạc, dựng nhà thờ, mở trường học, lần đầu cầm lá phiếu; Quốc hội đối đầu với Tổng thống Andrew Johnson, thông qua Bộ luật Dân quyền và Tu chính án 14; rồi Ku Klux Klan, cuộc suy thoái năm 1873 và cuộc bầu cử tranh chấp năm 1876 dần đẩy lùi những gì vừa giành được.

Foner viết lại thời kỳ này để bác bỏ cách kể quen thuộc của trường phái Dunning, vốn coi Tái thiết là một thời "nhớp nhúa" do phương Bắc áp đặt. Ông đặt người da đen vào vị trí người trong cuộc, không chỉ là đối tượng của chính sách. Sách gồm phần giới thiệu, mười hai chương và phần kết "Sông Có Khúc".

Lời tựa

Có những cuộc cách mạng thất bại mà vẫn để lại di sản lâu dài hơn nhiều cuộc thắng lợi. Công cuộc Tái thiết ở Mỹ là một trường hợp như thế. Nó không đem lại bình đẳng cho người da đen miền Nam, cũng không giữ được những chính quyền mà họ góp tay dựng nên. Nhưng nó đã ghi vào Hiến pháp những nguyên tắc về quyền công dân và sự bảo vệ bình đẳng trước pháp luật. Gần một thế kỷ sau, phong trào dân quyền đã quay lại chính những nguyên tắc ấy.

Eric Foner không kể lịch sử này như một bản án dành cho bên nào. Ông chỉ ra rằng những lựa chọn chính trị ở Washington, những cuộc mặc cả về đất đai và tiền công ở các đồn điền, và nỗi sợ hãi của cả hai phía đã cùng nhau quyết định số phận của tự do. Ở phần kết, ông mượn lời một mục sư từng là nô lệ, viết năm 1893: "Con sông có khúc quanh của nó, và đường dài đi mãi cũng sẽ hết." Câu nói ấy không bi quan. Nó là lòng kiên nhẫn của những người biết mình sẽ không được thấy ngày đích đến.

Người đọc Việt Nam có thể đọc cuốn sách như một chương sử nước Mỹ, nhưng cũng có thể đọc nó như một bài học chung: chấm dứt chiến tranh dễ hơn chấm dứt những bất công đã sinh ra nó. Hãy bắt đầu từ buổi chiều đầu năm 1863 ở Tòa Bạch Ốc, nơi một chữ ký mở ra mọi câu hỏi mà mười bốn năm sau vẫn chưa ai trả lời trọn.

Giá trị của sách nằm ở sự cân bằng hiếm có giữa tầm nhìn tổng quát và những con người cụ thể: một bậc cha mẹ đăng báo tìm hai đứa con bị bán đi từ năm 1849, những cử tri da đen đi chân đất đứng chờ hàng giờ trong mưa để bỏ lá phiếu đầu đời. Gấp sách lại, điều đọng lại không phải là danh sách các đạo luật, mà là cảm giác rằng tự do luôn là một công việc dang dở, phải được mỗi thế hệ làm tiếp.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn

Mùa thu 2026

Mục lục

  1. Phần Mở Đầu
  2. Chương 1
  3. Chương 2
  4. Chương 3
  5. Chương 4
  6. Chương 5
  7. Chương 6
  8. Chương 7
  9. Chương 8
  10. Chương 9
  11. Chương 10
  12. Chương 11
  13. Chương 12
  14. Phần Kết