Thủy Hử Truyện - Quyển 3
Giới thiệu
Thủy Hử Truyện của Thi Nại Am kể chuyện các hảo hán tụ nghĩa ở Lương Sơn Bạc cuối đời Bắc Tống. Bản này do Á Nam Trần Tuấn Khải dịch, gồm bảy mươi hồi; phần tiếp theo của truyện được tách thành bộ Hậu Thủy Hử.
Truyện mở không phải bằng một anh hùng mà bằng một kẻ vô lại: Cao Cầu, tay chơi bời ở Đông Kinh, nhờ ngón đá cầu mà leo lên chốn quyền cao. Từ cái gốc lệch ấy, những người ngay lần lượt bị dồn vào đường cùng: giáo đầu Vương Tiến phải lánh đi, rồi nối nhau là Cửu Văn Long Sử Tiến, Võ Tòng tay không đánh hổ, Đới Tung với bức thư giả mạo con dấu Thái Sư, Từ Ninh truyền phép câu liêm thương cho quân sĩ. Mỗi người một ngả, rồi cùng đổ về bến nước.
Văn dịch Á Nam chắc, cổ, giàu chữ Hán Việt và lối nói xưa ("nói đoạn", "bất đồ", "vô kế khả thi"), giữ được không khí trang trọng mà vẫn sống động của nguyên tác.
Lời tựa
Thủy Hử dựng nền cho mình trên một nghịch lý: kẻ gian được đề bạt, người ngay bị đẩy lên núi. Thi Nại Am không biện hộ cho trộm cướp; ông chỉ chỉ ra từng con đường đưa một người lương thiện tới chỗ không còn lối nào khác.
Vì thế, các hảo hán trong "Thủy Hử Truyện" trước khi thành giặc đều là người được dân quý. Võ Tòng vừa trừ con cọp dữ cho cả vùng, được các bậc đàn anh trong làng nâng chén chúc mừng, mà chỉ đáp: "Đó là nhờ phúc ấm của các ngài đây, chứ như tôi có gì mà tài giỏi?" Câu nói khiêm nhường của người đàn ông có sức mạnh phi thường ấy cho thấy Lương Sơn được làm nên từ những ai: không phải lũ hung đồ, mà là những người tử tế bị đời đẩy ra khỏi chỗ đứng của mình.
Truyện đông nhân vật đến mức người đọc dễ lạc giữa hàng trăm biệt hiệu. Cách đọc dễ nhất là đi theo từng chùm hồi: mỗi chùm kể trọn chuyện một người hoặc một nhóm, rồi khép lại bằng một lần lên núi. Đến khi các chùm ấy nhập lại, ta mới thấy Lương Sơn được ghép từ bao nhiêu mảnh đời.
Hơn mọi thứ, bộ truyện giữ lại cái nhìn của dân gian về công lý: khi luật pháp nằm trong tay những Cao Cầu, người ta đi tìm lẽ phải nơi nghĩa khí. Nghĩa khí có đủ thay cho luật pháp không, truyện để ngỏ, và chính chỗ để ngỏ ấy khiến nó còn được bàn cãi đến tận hôm nay.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026