Tủ Sách Việt Văn

Ngôi Nhà Của Matriona

Ngôi Nhà Của Matriona cover

Thể loại: Văn Học - Cổ Điển

Tác giả:

Người dịch: Nguyễn Văn Sơn

Nhà xuất bản: Tú Sách Việt Văn

Năm xuất bản:

Số lần đọc: 62

Đánh giá: 4.3/5 (10 đánh giá)

Giới thiệu

Ngôi Nhà Của Matriona gồm hai truyện vừa của Alexandre Soljenitsyne (Solzhenitsyn), nhà văn Nga đoạt giải Nobel Văn chương năm 1970: truyện cùng tên và Vì đại cuộc. Bản dịch của Nguyễn Văn Sơn hoàn thành tại Sài Gòn năm 1974, có lời người dịch và đôi trang về tác giả.

Truyện thứ nhất đưa người đọc về làng Talnovo, nơi người kể chuyện thuê trọ trong ngôi nhà gỗ cũ của bà Matriona, một người đàn bà nghèo, bị người đời lợi dụng mà không hề oán trách, bên cạnh là những nhân vật như Faddéi. Truyện thứ hai diễn ra ở một trường kỹ thuật tỉnh lẻ, nơi ông hiệu trưởng tóc hoa râm Fédor Mikhéévitch, cô giáo Nga văn Lidia Guéorguiévna và đám học trò hăng hái tự tay bưng từng viên gạch xây ngôi trường mới, cho đến ngày có "lệnh trên" khiến mọi thứ đổi khác.

Như người dịch nhận xét, Solzhenitsyn không lên án trực tiếp. Ông kể lại đời sống thường ngày một cách khách quan, và chính sự điềm tĩnh ấy lại sắc hơn mọi lời phê phán.

Lời tựa

Solzhenitsyn được thế giới biết đến nhiều nhất qua những trang về trại tù. Hai truyện vừa trong "Ngôi Nhà Của Matriona" cho thấy một mặt khác, có lẽ còn khó viết hơn: sự tha hoá không nằm sau hàng rào kẽm gai, mà ngay trong làng quê, trong nhà trường, nơi người ta vẫn sống, vẫn làm việc, vẫn tin rằng mình bình thường.

Ông không cần đến nhân vật phản diện. Cái ác ở đây là lòng tham nhỏ nhen của những người hàng xóm, là sự tính toán của một anh tài xế muốn kiếm thêm chút tiền ngoài giờ. Trong cảnh cả nhà cụ Faddéi hối hả chất gỗ lên xe trượt, tác giả viết gọn mà lạnh: "Mọi người làm việc như điên, với sự hăng say của những người được hứa một phần thưởng quan trọng hay một bữa tiệc linh đình. Họ la lối, giành giật nhau để làm cho nhanh." Không một lời bình phẩm, chỉ có sự hăng say đặt sai chỗ, và người đọc tự thấy cái giá của nó đè lên ai.

Hãy đọc hai truyện như hai mặt của cùng một câu hỏi. Ở làng Talnovo, đó là chuyện một con người. Ở trường kỹ thuật tỉnh lẻ, đó là chuyện một tập thể trước quyền lực của giấy tờ và cấp trên. Đặt cạnh nhau, chúng soi sáng lẫn nhau.

Bản dịch Nguyễn Văn Sơn mang dấu vết của một thời và một lối văn miền Nam cũ, đọc lại hôm nay càng thấy quý. Điều Solzhenitsyn giữ lại được, qua mọi biến động lịch sử, là niềm tin rằng sự tử tế thầm lặng của một người đàn bà nghèo vẫn đáng được ghi nhận, kể cả khi chẳng ai quanh bà nhận ra nó.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026

Mục lục

  1. Lời Người Dịch
  2. Ngôi Nhà Của Matriona
  3. Vì Đại Cuộc Phần:1
  4. Vì Đại Cuộc Phần:2
  5. Vì Đại Cuộc Phần:3