Buổi Tàn Thu
Giới thiệu
Buổi Tàn Thu được chuyển ngữ từ nguyên tác tiếng Hoa "Thu Tàn" của một tác giả khuyết danh, qua bản dịch của Trường Vĩnh Hoa. Theo lời giới thiệu của người dịch, truyện lấy bối cảnh vùng Đông Bắc thuộc Mãn Châu trong thời chiến tranh Trung Nhật những năm 1940 đến 1945, kể mối tình giữa hai chàng trai khác chủng tộc. Danh xưng trong bản dịch phần lớn được giữ theo lối cũ, tạo nên một không khí cổ kính.
Chương đầu mở ra trong thành Phụng Thiên lúc băng tuyết vừa tan. Nhà họ Lý, gia đình buôn lương thực giàu có, vừa hạ đôi đèn lồng màu lam để tang ba năm và treo đèn lồng đỏ cưới vợ cho đại thiếu gia Long Tường, chàng trai hai mươi hai tuổi đã gánh vác cơ nghiệp cha để lại. Người em trai là Phượng Tường, ít lâu sau được đưa về một thôn trang ngoại thành, nơi có ông quản gia Tôn lão đầu mặt rỗ mà tốt bụng, có những chuyến xe lửa chạy về phương xa vô định.
Truyện ngắn gọn, giọng văn trau chuốt nhiều tả cảnh, và chuyện tình cảm được kể kín đáo, chừng mực trên nền một thời loạn lạc.
Lời tựa
Tình yêu trong "Buổi Tàn Thu" được kể bằng giọng nói nhỏ, như thể chính người kể cũng sợ làm kinh động nhân vật của mình. Đó là lựa chọn đúng: giữa hai chàng trai đứng ở hai phía của một cuộc chiến và của một nền nếp gia đình khắt khe, mọi tình cảm chỉ có thể sống trong những cử chỉ rất khẽ.
Câu chuyện không cần những lời thề thốt. Nó dồn sức nặng vào cảm giác thời gian, vào ý thức rằng mỗi lần gặp gỡ có thể là lần cuối. Có đoạn Phượng Tường cùng Canh Dương xuống đồi, tay trong tay, và người kể viết rằng chàng "chỉ hy vọng lối đi này mãi dài không dứt, dài ra được phút nào hay phút đó; nhưng mà, đường đồi rất ngắn, chỉ đi một lúc là hết rồi." Câu văn có nhịp chùng xuống của một tiếng thở dài. Con đường ngắn ấy là hình ảnh của cả mối tình, đẹp chính vì biết nó không thể kéo dài.
Bản dịch giữ nhiều danh xưng theo lối xưa, nên đôi chỗ đọc như truyện cổ. Cứ để không khí ấy dẫn mình đi, và lưu tâm đến những mùa đổi thay trong truyện, bởi mỗi mùa ứng với một chặng của lòng người.
Một tác phẩm khuyết danh, ít được biết đến, và có lẽ vì thế mà giữ được sự trong trẻo hiếm có. Nó nhắc rằng ở thời nào cũng có những tình yêu phải sống trong im lặng, và văn chương là một trong số ít nơi chúng được gọi đúng tên.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026