Mơ Thành Người Quang Trung
Giới thiệu
Mơ Thành Người Quang Trung là truyện dài viết cho thiếu nhi của Duyên Anh, bối cảnh Sài Gòn những năm có đông người Mỹ. Ở cư xá Chu Mạnh Trinh, Chương còm cùng bọn Hưng mập, Bồn lừa, Dzũng Đakao vốn không ưa chơi với lũ "nhô con Mỹ", con của các nhà truyền giáo. Cho đến khi Bill dọn tới: một cậu bé tóc màu mật ong, nói tiếng Việt lơ lớ và một mực bảo rằng nó thích "nước mày" lắm.
Tình bạn giữa Chương còm và Bill mở ra những trò chơi trận giả, những cuộc "Combat" với bọn Jack, Jimmy, John ôm súng đồ chơi như lính mũ xanh. Từ một giấc mơ của Chương còm, lũ trẻ Việt dựng lại trận đánh của vua Quang Trung với quân Mãn Thanh ngay giữa cư xá, có cả màn đá cầu pháo ngoạn mục.
Duyên Anh vẫn giữ giọng văn quen thuộc của ông khi viết về tuổi thơ: tiếng lóng Sài Gòn, những cuộc đối đáp tinh quái, những nhận xét chen ngang của người kể đầy thương mến. Dưới lớp vui nhộn là lòng tự hào dân tộc và cả nỗi buồn về chiến tranh.
Lời tựa
Duyên Anh thuộc số ít nhà văn biết để trẻ con tự nói về những chuyện lớn bằng thứ ngôn ngữ của trẻ con. Ở "Mơ Thành Người Quang Trung", chuyện lớn ấy là lòng tự tôn của một dân tộc nhỏ đặt cạnh sự có mặt rất gần của một nước lớn, và ông chọn kể nó không bằng diễn văn mà bằng những trận giả trong một cư xá.
Cái hay là lũ trẻ hiểu luật chơi hơn nhiều người lớn. Chúng cần một đối thủ để tự hào, nhưng không cần một kẻ thù để căm ghét, nên trận đánh phải kéo dài, phải sòng phẳng, phải để bên kia còn chịu phục. Người kể nói điều đó bằng giọng tỉnh bơ: "Nếu chẳng muốn kéo dài chiến tranh cho vui, lính của vua Quang Trung chỉ cần chạy ùa tới, đấm đá một lúc rồi cướp súng mà chạy là xong. Nhưng chơi thế, con nhà Jack không phục nhô con Việt Nam cơ." Trong mấy chữ "cho vui" có cả một quan niệm về danh dự mà trẻ con giữ gìn rất nghiêm.
Người lớn đọc lại sẽ thấy một lớp nghĩa mà các em nhỏ có thể lướt qua: những khẩu súng nhựa mang tên M-16, những cái tên Mãn Thanh, Lê Chiêu Thống gán cho bạn chơi, cả cái địa danh Ban Mê Thuột thoáng hiện. Trò chơi nào ở đây cũng có bóng của một cuộc chiến thật đang diễn ra ngoài cổng cư xá.
Sách giữ lại một Sài Gòn nay chỉ còn trong trang viết, và một lối học lịch sử không qua bục giảng: lũ trẻ biết về vua Quang Trung bằng cách sắm vai, cãi nhau, nhường nhau. Tinh thần ấy, thượng võ mà không hằn học, là điều đáng để các thế hệ sau tìm đọc.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026