Sông Đông Êm Đềm - Phần 5
Tóm tắt nội dung
Cuối thu năm 1917, anh em Cô-dắc lũ lượt trở về thôn, còn nhiều người nằm lại Galixi, Bukovin, Đông Phổ, Rumani. Mụ vợ Prokho Samin lăn lộn dưới đất gào khóc, bà mẹ Aleksey Betnar ôm chiếc áo lót cuối cùng của con. Từ nỗi đau ấy, Sông Đông Êm Đềm - Phần 5 của Mikhail Sholokhov kể chuyện vùng sông Đông chia làm hai phe. Grigori Melekhov ngả về Bolsevich nhưng chỉ muốn tìm một lối thoát cho mình, rồi bị cuốn vào trận Glubokaia, nơi Pochenkov chém chết Chernechev và lệnh giết toàn bộ tù binh. Ilia Buntruc chỉ huy đội súng máy, yêu cô gái Do Thái Anna Pogutko, rồi nhận việc đem bắn những người bị kết án tử hình. Cuối cùng, đội viễn chinh của Pochenkov bị lừa hạ vũ khí.
Sách không đứng về bên nào để reo mừng. Dân chúng kéo đến xem hành quyết như xem trò vui, có người đàn bà một tay ôm con, tay kia bịt mắt đứa nhỏ. Anna chết khi kêu Em muốn sống, Buntruc bị bắn ngay sau đó, còn Pochenkov bị treo cổ hai lần vì dây thít. Trên mộ Bồi, một ông cụ dựng miếu nhỏ khuyên anh em đừng xử án nhau. Và giữa bãi đất ấy, con gà nước vẫn xoè cánh che chín quả trứng.
Hỏi đáp về sách
Sông Đông Êm Đềm - Phần 5 kể về điều gì?
Sông Đông Êm Đềm - Phần 5 của Mikhail Sholokhov mở ra từ cuối thu năm 1917, khi anh em Cô-dắc lũ lượt trở về thôn từ các mặt trận. Sau cuộc chính biến tháng Mười, vùng sông Đông tách làm hai phe, Đỏ và Trắng. Sách theo chân Grigori Melekhov, Ilia Buntruc, Pochenkov cùng những người Cô-dắc bị cuốn vào cuộc nội chiến ấy, cho đến mùa xuân 1918.
Ai là những nhân vật chính của Phần 5?
Grigori Melekhov là người Cô-dắc được đề bạt thiếu uý tháng giêng 1917 và làm đại đội trưởng sau cuộc chính biến tháng Mười. Chàng nghiêng về phe Bolsevich nhưng chỉ muốn tìm một lối thoát cho riêng mình. Bên cạnh chàng là Ilia Buntruc, người về thăm mẹ sau tám năm xa cách rồi huấn luyện đội súng máy ở Rostov, và Pochenkov, chủ tịch Uỷ ban quân sự cách mạng.
Câu chuyện diễn ra ở đâu và khi nào?
Truyện chạy qua nhiều nơi trên đất Cô-dắc: làng Tatarsk của nhà Melekhov, Kamenskaia, Novocherkask, Rostov, Sarysin, Karginskaia và thôn Ponomariev. Thời gian đi từ cuối thu 1917 qua mùa đông, rồi đến ngày mười một tháng năm 1918, khi các chiến sĩ Xích vệ bị hành quyết.
Chuyện tình giữa Buntruc và Anna đi đến đâu?
Buntruc gặp Anna Pogutko, cô gái Do Thái trẻ làm xạ thủ súng máy, ở Rostov. Anna chăm anh suốt ba tuần mê man vì thương hàn ở Sarysin và đặt lên trán anh nụ hôn đầu tiên khi anh khóc vì thèm bánh. Cô chết trong vòng tay anh khi kêu lên: Em muốn sống! Ilia! Anh yêu! Sau đó Buntruc sống như người mất hồn.
Pochenkov và đội viễn chinh kết thúc ra sao?
Đội viễn chinh của Pochenkov bị vây ở thôn Kalusnhikov và buộc phải hạ vũ khí. Spiridonov dụ họ giao súng, hứa đưa về Krasnokurskaia, nhưng thực chất là bắt giữ. Toà án quân sự dã chiến do Popop chủ trì kết án tử hình 75 đến 80 người. Pochenkov và Krivoslykov bị treo cổ, số còn lại bị xử bắn, trong đó có Buntruc, ở Ponomariev.
Sách muốn nói điều gì về cuộc nội chiến?
Phần 5 cho thấy cuộc chiến anh em đẩy cả hai phe vào những cuộc chém giết không tha tù binh: Pochenkov ra lệnh giết sĩ quan ở Glubokaia, rồi chính anh bị treo cổ. Sách khép lại bằng hình ảnh con gà nước cái xoè cánh ấp chín quả trứng dưới bụi ngải cứu, giữa cảnh tàn khốc. Bốn câu thơ trên miếu nhỏ bên mộ Bồi khuyên anh em đừng xử án nhau.
Giới thiệu
Sông Đông Êm Đềm là bộ tiểu thuyết sử thi của Mikhail Sholokhov, nhà văn Xô viết được trao giải Nobel Văn học năm 1965. Bản dịch của Nguyễn Thụy Ứng đã gắn bó với bạn đọc Việt Nam suốt nửa thế kỷ. Ở lời người dịch cho lần xuất bản thứ sáu, ông kể chuyện ở tuổi bảy mươi chín vẫn ngồi bên máy vi tính sửa lại bản dịch, cố "giữ lấy cái hơi đầu tiên", cái "hơi Cô-dắc" của nguyên tác.
Câu chuyện xoay quanh gia đình Melekhov ở một thôn Cô-dắc bên bờ sông Đông, với ông già Panteley Prokofievich, hai anh em Petro và Grigori, trong những năm dữ dội từ trước Thế chiến thứ nhất qua Cách mạng tháng Mười và nội chiến. Grigori, người đàn ông bị giằng xé giữa tình yêu, gia đình và các phe phái, trở thành một trong những nhân vật phức tạp nhất của văn học thế kỷ XX.
Sholokhov tả cảnh thảo nguyên, sinh hoạt làng Cô-dắc và chiến tranh với sức mạnh hiếm có, không né tránh sự tàn khốc của cả hai phía. Sách gồm năm quyển trên Tủ Sách Việt Văn, nên đọc liền mạch từ đầu.
Lời tựa
Trong những bộ sử thi lớn về chiến tranh và cách mạng, nhân vật chính thường đi về một phía. Grigori Melekhov của "Sông Đông Êm Đềm" thì không. Anh lưỡng lự, ngờ vực, đổi phe, và chính vì không thể tin trọn vào bên nào mà anh trở thành hiện thân cho số phận của cả một cộng đồng Cô-dắc bị nghiền giữa các thế lực.
Sholokhov không cho Grigori những lời lẽ hùng hồn. Anh nói bằng ngôn ngữ của người nông dân cầm súng, thực tế đến chua chát. Khi bị hỏi chính quyền mới sẽ đem lại gì, anh vặn lại: "Ruộng đất của chúng ta thì chỉ sợ không làm hết. Tự do thì không thể đòi hỏi thêm được nữa, nếu không sẽ tha hồ giết nhau ngoài phố." Câu trả lời ấy không thuộc về một ý thức hệ nào; nó thuộc về một con người đã thấy quá nhiều để tin vào những khẩu hiệu.
Năm quyển sách dài, và người đọc sẽ có lúc lạc giữa các tên người, tên đất. Khi ấy, hãy quay về với những người đàn bà, Acxinhia, Natalia, bà mẹ già. Họ ít khi cầm súng, nhưng chính họ mang trọn sức nặng của chiến tranh, và những trang viết về họ thuộc loại đẹp nhất của bộ sách.
Cuốn tiểu thuyết đứng vững qua bao biến đổi của lịch sử vì nó không chịu đơn giản hóa con người. Nó cho thấy chiến tranh, dù nhân danh điều gì, rốt cuộc vẫn đổ xuống những cánh đồng dưa, những mái nhà ven sông, và lòng người thì không bao giờ êm đềm như tên dòng sông.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026
Mục lục
- Chương 1
- Chương 2
- Chương 3
- Chương 4
- Chương 5
- Chương 6
- Chương 7
- Chương 8
- Chương 9
- Chương 10
- Chương 11
- Chương 12
- Chương 13
- Chương 14
- Chương 15
- Chương 16
- Chương 17
- Chương 18
- Chương 19
- Chương 20
- Chương 21
- Chương 22
- Chương 23
- Chương 24
- Chương 25
- Chương 26
- Chương 27
- Chương 28
- Chương 29
- Chương 30
- Chương 31