Sông Đông Êm Đềm - Phần 2
Tóm tắt nội dung
Đêm lễ Phục sinh, băng sông Đông vỡ, tiếng chuông nhà thờ hòa cùng tiếng băng nứt vang khắp thôn. Cũng đêm ấy, Mitka chạy đến nhà thờ, kéo cha ra ngoài và báo: 'Con Natalia chết mất!'. Đó là một nhịp của Sông Đông Êm Đềm - Phần 2, nơi Grigori Melekhov bị giằng xé giữa Natalia, người vợ được mẹ chồng quý mến, và Acxinhia, người chàng không quên nổi. Bị cha đuổi, chàng bỏ đi làm thuê đánh xe cho nhà Litnhitki, mang Acxinhia theo. Natalia viết thư hỏi, chàng đáp vỏn vẹn: 'Cứ sống một mình'. Trong nhà kho, nàng tự đâm lưỡi hái vào tim. Cùng lúc, trong căn nhà mụ Lukeska, thợ nguội Stokman lặng lẽ gieo vào đám thanh niên Cô-dắc lòng bất mãn với chế độ.
Sách để lại nỗi xót xa vì không ai trong chuyện hoàn toàn đúng hay sai. Grigori cứng rắn nói 'Con ai thì con, tôi cũng không bỏ', nhưng đêm đêm vẫn nhìn mặt con, tìm nét mình mà thấy Stepan. Acxinhia níu bàn đạp ngựa, muốn nói điều dang dở. Natalia sống sót, cổ vẹo. Cuối cùng chàng đứng bên máng ngựa trên chuyến tàu ra trận, nhìn cánh rừng xa như ngôi sao Hôm, mang theo tất cả những điều chưa kịp nói.
Hỏi đáp về sách
Sông Đông Êm Đềm - Phần 2 kể về điều gì?
Trong Sông Đông Êm Đềm - Phần 2, Grigori Melekhov bị giằng xé giữa Natalia, người vợ hiền được nhà chồng quý mến, và Acxinhia, người đàn bà chàng không thể quên. Chàng bỏ đi với Acxinhia, làm thuê đánh xe cho nhà Litnhitki. Natalia bị bỏ rơi, rồi tìm đến cái chết bằng lưỡi hái nhưng sống sót.
Nhân vật chính của Phần 2 là ai?
Nhân vật trung tâm là Grigori Melekhov, chàng trai Cô-dắc. Quanh chàng là Natalia, người vợ bị bỏ rơi; Acxinhia, người chàng yêu; Stepan, chồng cũ của Acxinhia; và cha chàng là Panteley Prokofievich.
Chuyện gì xảy ra với Natalia trong sách?
Natalia viết thư hỏi Grigori, chàng chỉ đáp: 'Cứ sống một mình. Melekhov Grigori'. Trong nhà kho, nàng tự đâm lưỡi hái vào tim, lúc chuông nhà thờ ngân vang và sông Đông vỡ băng. Nàng không chết, nhưng cổ bị vẹo và phải nằm bảy tháng.
Stokman làm gì ở thôn trong Sông Đông Êm Đềm - Phần 2?
Stokman là người thợ nguội đến thôn, thuê nhà mụ Lukeska và mở xưởng. Ở đó anh tập hợp thanh niên Cô-dắc như Miska Kosevoi, Khristonhia, Kotliarov để đọc sách cấm, bàn về thân phận người Cô-dắc và giảng về chiến tranh giữa các nước tư bản. Anh kiên nhẫn như con mọt, dần gặm mòn thói quen cũ của họ.
Phần 2 kết thúc như thế nào?
Phần 2 kết thúc khi Grigori, đã nhập ngũ, cùng đoàn lính Cô-dắc lên xe lửa đi Lisky - Voronez. Chàng đứng bên máng ngựa, nhìn cánh rừng xa xanh như ngôi sao Hôm thấp thoáng. Trước đó, chàng bị xếp vào trung đoàn Mười hai và bị viên đặc phái viên gọi là 'thằng Cô-dắc'.
Acxinhia sinh con trong hoàn cảnh nào?
Acxinhia chuyển dạ giữa cánh đồng đại mạch rồi sinh con gái trên xe. Grigori xé sợi chỉ áo và cắn đứt cuống rau để buộc rốn cho bé. Dù vậy chàng vẫn thầm ngờ đứa bé không phải máu mình, vì nhìn con lại thấy giống Stepan.
Giới thiệu
Sông Đông Êm Đềm là bộ tiểu thuyết sử thi của Mikhail Sholokhov, nhà văn Xô viết được trao giải Nobel Văn học năm 1965. Bản dịch của Nguyễn Thụy Ứng đã gắn bó với bạn đọc Việt Nam suốt nửa thế kỷ. Ở lời người dịch cho lần xuất bản thứ sáu, ông kể chuyện ở tuổi bảy mươi chín vẫn ngồi bên máy vi tính sửa lại bản dịch, cố "giữ lấy cái hơi đầu tiên", cái "hơi Cô-dắc" của nguyên tác.
Câu chuyện xoay quanh gia đình Melekhov ở một thôn Cô-dắc bên bờ sông Đông, với ông già Panteley Prokofievich, hai anh em Petro và Grigori, trong những năm dữ dội từ trước Thế chiến thứ nhất qua Cách mạng tháng Mười và nội chiến. Grigori, người đàn ông bị giằng xé giữa tình yêu, gia đình và các phe phái, trở thành một trong những nhân vật phức tạp nhất của văn học thế kỷ XX.
Sholokhov tả cảnh thảo nguyên, sinh hoạt làng Cô-dắc và chiến tranh với sức mạnh hiếm có, không né tránh sự tàn khốc của cả hai phía. Sách gồm năm quyển trên Tủ Sách Việt Văn, nên đọc liền mạch từ đầu.
Lời tựa
Trong những bộ sử thi lớn về chiến tranh và cách mạng, nhân vật chính thường đi về một phía. Grigori Melekhov của "Sông Đông Êm Đềm" thì không. Anh lưỡng lự, ngờ vực, đổi phe, và chính vì không thể tin trọn vào bên nào mà anh trở thành hiện thân cho số phận của cả một cộng đồng Cô-dắc bị nghiền giữa các thế lực.
Sholokhov không cho Grigori những lời lẽ hùng hồn. Anh nói bằng ngôn ngữ của người nông dân cầm súng, thực tế đến chua chát. Khi bị hỏi chính quyền mới sẽ đem lại gì, anh vặn lại: "Ruộng đất của chúng ta thì chỉ sợ không làm hết. Tự do thì không thể đòi hỏi thêm được nữa, nếu không sẽ tha hồ giết nhau ngoài phố." Câu trả lời ấy không thuộc về một ý thức hệ nào; nó thuộc về một con người đã thấy quá nhiều để tin vào những khẩu hiệu.
Năm quyển sách dài, và người đọc sẽ có lúc lạc giữa các tên người, tên đất. Khi ấy, hãy quay về với những người đàn bà, Acxinhia, Natalia, bà mẹ già. Họ ít khi cầm súng, nhưng chính họ mang trọn sức nặng của chiến tranh, và những trang viết về họ thuộc loại đẹp nhất của bộ sách.
Cuốn tiểu thuyết đứng vững qua bao biến đổi của lịch sử vì nó không chịu đơn giản hóa con người. Nó cho thấy chiến tranh, dù nhân danh điều gì, rốt cuộc vẫn đổ xuống những cánh đồng dưa, những mái nhà ven sông, và lòng người thì không bao giờ êm đềm như tên dòng sông.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026