"Tường Trình Một Quân Nhân", nguyên tác A Soldier Reports, là hồi ký của Đại tướng William C. Westmoreland, người từng giữ vai trò chỉ huy lực lượng Hoa Kỳ tại Việt Nam trong giai đoạn khốc liệt nhất của cuộc chiến. Thuộc mảng sách về Chiến tranh Việt Nam, tác phẩm cung cấp một góc nhìn từ phía người trong cuộc ở cấp chỉ huy cao nhất của quân đội Mỹ.

William C. Westmoreland (1914-2005) là một tướng lĩnh giữ vị trí trọng yếu trong chiến lược quân sự của Hoa Kỳ tại Việt Nam. Qua hồi ký này, ông trình bày cách nhìn nhận, những quyết định và lý giải của mình về các sự kiện, chiến dịch cũng như những tranh cãi gắn liền với vai trò của ông. Đây là một tư liệu mang tính chủ quan của người viết, phản ánh quan điểm của phía đối phương trong cuộc chiến.

Chủ đề của cuốn sách xoay quanh những toan tính chiến lược, áp lực chính trị và cách một vị chỉ huy nhìn lại trách nhiệm của mình trước lịch sử. Đối với bạn đọc Việt Nam, tác phẩm có giá trị như một nguồn tư liệu tham khảo, giúp hiểu thêm về cách phía bên kia đánh giá cuộc chiến. Đọc với tinh thần phản biện và đối chiếu, người đọc có thể rút ra cái nhìn đa chiều, đầy đủ hơn về một giai đoạn lịch sử bi tráng của dân tộc.

"Tường Trình Một Quân Nhân" là những trang ghi chép của tướng Westmoreland, người từng giữ vai trò chỉ huy quân đội Mỹ trong cuộc chiến tranh Việt Nam. Từ thời gian đảm nhiệm chức Giám đốc Học viện West Point, ông đã cho thay đổi giáo trình huấn luyện để phù hợp với tình hình chiến tranh đương thời, bởi ông cho rằng chiến tranh Việt Nam là một cuộc chiến không có chiến tuyến, nơi vùng kiểm soát của hai bên thường thay đổi và trộn lẫn vào nhau theo hình thái "da báo".

Ông đề ra chiến lược bảo vệ vùng duyên hải và ngăn chặn đường xâm nhập của đối phương, rồi sử dụng chiến thuật "Tìm và Diệt" (Search and Destroy) để làm tiêu hao lực lượng đối phương trên toàn miền Nam. Chiến thuật ấy dựa trên ưu thế tuyệt đối về hỏa lực và khả năng cơ động của quân Mỹ, thường xuyên mở các cuộc hành quân thẳng vào căn cứ địa đối phương không nhằm chiếm giữ lãnh thổ mà để tiêu diệt sinh lực, theo phương án "Tìm thấy, Tấn công và Thanh toán" rồi trở về căn cứ chuẩn bị cho cuộc hành quân khác.

Tuy nhiên, hoạt động của quân Mỹ bị đánh giá là kém hiệu quả, do họ chủ yếu được huấn luyện và trang bị cho chiến trường châu Âu nên gặp vô vàn khó khăn khi phải chiến đấu trong rừng rậm Việt Nam. Bên cạnh đó, viên tướng chỉ huy Quân Giải phóng là Nguyễn Chí Thanh cũng đưa ra những đối sách hữu hiệu, đặc biệt là chiến thuật áp sát khi giao chiến - "bám thắt lưng địch mà đánh" - làm hạn chế rất nhiều thế mạnh về hỏa lực của đối phương.

Mời bạn đọc lật giở cuốn hồi ký này, để nhìn cuộc chiến từ phía bên kia và suy ngẫm về những bài học lịch sử còn nguyên giá trị.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn - 2026.