Madam Nhu Trần Lệ Xuân - Quyền Lực Bà Rồng (nguyên tác Finding the Dragon Lady) của tác giả Monique B. Demery là một công trình khảo cứu tiểu sử công phu về một trong những nhân vật gây tranh cãi bậc nhất của lịch sử Việt Nam hiện đại. Cuốn sách lần theo dấu vết cuộc đời bà Trần Lệ Xuân, người phụ nữ quyền lực đứng sau chính quyền Ngô Đình Diệm, từ thời thiếu nữ cho đến những năm tháng lưu vong bí ẩn. Tác phẩm kết hợp tư liệu lịch sử với những cuộc tiếp xúc hiếm hoi để dựng lại một chân dung đa chiều.

Monique B. Demery, một nhà nghiên cứu người Mỹ, đã dành nhiều năm truy tìm và trò chuyện với nhân vật của mình, qua đó mang đến góc nhìn vừa gần gũi vừa tỉnh táo. Thể loại tùy bút - hồi ký khảo cứu cho phép tác giả đan xen giữa tư liệu khách quan và cảm nhận cá nhân, giữa sự kiện chính trị và những chi tiết đời tư. Nhờ vậy, hình ảnh bà Nhu hiện lên không đơn giản là một biểu tượng quyền lực lạnh lùng, mà còn là một con người với những tham vọng, tổn thương và mâu thuẫn nội tâm.

Đặt trong bối cảnh cuộc chiến tranh Việt Nam đầy biến động, cuốn sách góp phần soi sáng một giai đoạn lịch sử phức tạp qua lăng kính của một nhân vật đặc biệt. Tác phẩm mời gọi người đọc nhìn lại quá khứ với thái độ điềm tĩnh và bao dung hơn, tránh những phán xét vội vàng. Với văn phong hấp dẫn của thể loại phi hư cấu, Madam Nhu Trần Lệ Xuân - Quyền Lực Bà Rồng là tư liệu quý cho những ai muốn hiểu sâu hơn về con người và thời cuộc của một chương sử nhiều tranh luận.

Khi tác giả bắt đầu tìm hiểu về bà Ngô Đình Nhu, người đàn bà ấy đã sống lưu vong hơn bốn mươi năm. Vậy mà năm 1963, ở đỉnh cao danh vọng, tờ New York Times từng gọi vị Đệ nhất Phu nhân miền Nam Việt Nam ba mươi chín tuổi này là người đàn bà "quyền lực nhất" châu Á, và ví bà với Lucrezia Borgia. "Madam Nhu Trần Lệ Xuân - Quyền Lực Bà Rồng" lần theo dấu vết của một huyền thoại vừa mê hoặc vừa đáng sợ ấy.

Chính cái danh xưng "Rồng Cái" đã làm nên sự khác biệt nghiệt ngã của bà. Khi các nhà sư tự thiêu trên đường phố Sài Gòn, phản ứng của bà tàn nhẫn đến rợn người: "Cứ để họ tự thiêu, rồi chúng ta sẽ vỗ tay", bà mỉm cười nói, và thêm rằng nếu Phật tử muốn có thêm một cuộc "nướng thịt", bà sẵn lòng cung cấp xăng dầu và một que diêm. Vẻ đẹp nguy hiểm với đôi mắt đen của bà nhanh chóng trở thành biểu tượng cho mọi sai lầm trong sự can dự của Mỹ vào chiến tranh Việt Nam.

Bà Nhu lặng lẽ biến khỏi đời sống công cộng sau tháng Mười Một năm 1963, khi chồng bà - Ngô Đình Nhu - và anh chồng - Tổng thống Ngô Đình Diệm - bị giết trong cuộc đảo chính được Mỹ bật đèn xanh. Chính Tổng thống Kennedy từng nặng lời quy phần trách nhiệm cho bà. Điều kỳ lạ là phần lớn các nghiên cứu lịch sử về vụ đảo chính lại bỏ quên vai trò của bà. Làm thế nào một người đàn bà chưa đầy bốn mươi tuổi, cao chưa tới một mét sáu kể cả giày cao gót, lại có thể thu hút trọn vẹn sự chú ý của một siêu cường và góp phần lôi nước Mỹ vào cuộc xung đột kéo dài thêm cả một thập kỷ?

Xin mời bạn cùng cuốn sách đi tìm lời giải cho một trong những bí ẩn quyền lực đầy ám ảnh của lịch sử Việt Nam hiện đại.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn - 2026.