Chuyện Không Công Bố Của Sherlock Holmes (Bản Ghi Chép Chưa Ai Biết Của Bác Sĩ Watson)
Giới thiệu
"Chuyện Không Công Bố Của Sherlock Holmes" là một tiểu thuyết trinh thám lưu hành dưới tên Ellery Queen (bản dịch phiên âm thành Enleri Kuin), nguyên tác A Study in Terror, do Ngọc Châu chuyển ngữ. Cuốn sách là một trò chơi hai tầng: tầng ngoài là New York, nơi nhà văn kiêm thám tử Ellery đang bế tắc trước chiếc máy chữ; tầng trong là London thời Victoria, qua một bản thảo được cho là của chính bác sĩ Watson.
Người mang bản thảo tới là Grant Ames, một triệu phú trẻ mê sách, đẩy cái phong bì giấy thô vào tay Ellery giữa lúc anh vừa xé nát mười trang viết dở và đang cự nự qua điện thoại với cha mình, thanh tra Queen. Từ đó, câu chuyện lần lượt chuyển sang những trang ghi chép kể việc Holmes và Watson theo dấu "Kẻ mổ bụng", cái tên khiến cả London khiếp sợ, cùng thanh tra Lestrade và những con người lam lũ của khu phố nghèo.
Lối viết đan xen hai giọng: giọng Ellery khô, hóm, đầy tự giễu; giọng Watson trang trọng, cẩn trọng, đậm phong vị thế kỷ XIX. Người đọc theo dõi cùng lúc một cuộc săn lùng trong sương mù London và một cuộc đọc bản thảo đầy hoài nghi ở thế kỷ XX.
Lời tựa
Sức hấp dẫn của "Chuyện Không Công Bố Của Sherlock Holmes" nằm ở chỗ nó đặt hai thế hệ thám tử văn chương vào cùng một bàn đọc. Holmes là bậc thầy được tôn sùng; Ellery là hậu bối hoài nghi, buộc phải đọc tiền bối với con mắt của người cùng nghề. Vụ án cũ vì thế trở thành một văn bản cần thẩm định, chứ không còn là thứ để thưởng thức suông.
Ngay từ những dòng đầu, Ellery hiện lên như một người viết đang thua cuộc trước trang giấy trắng, và chính sự bất lực ấy khiến anh sẵn sàng lao vào bản thảo của người khác: "Anh ta cau có nhìn chiếc máy chữ câm lặng, nó thì nhìn lại ông chủ cáu kỉnh với vẻ diễu cợt ra mặt." Câu văn nhỏ mà đặt đúng giọng điệu cho cả cuốn sách: trinh thám ở đây là nghề đọc, nghề nghi ngờ, và đôi khi là nghề bực bội với chính mình.
Khi lật sang phần ghi chép của Watson, hãy để ý những chỗ Ellery ngắt lời. Chúng làm nhịp truyện đổi gió, và nhắc rằng mọi bản tường thuật, kể cả của người bạn trung thành nhất, đều có thể đã bỏ sót hay giấu đi một điều gì đó.
Viết tiếp Holmes là việc nhiều người đã thử. Cuốn sách này đứng được nhờ không bắt chước suông: nó dựng một cuộc đối thoại giữa hai truyền thống, Anh và Mỹ, cổ điển và hiện đại, và để người đọc thấy phép suy luận vẫn còn nguyên sức sống khi được đem ra soi lại dưới một ánh đèn khác.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026