Tiếng Súng Từ Đêm Tối
Giới thiệu
"Tiếng Súng Từ Đêm Tối" là truyện ngắn của Avram Davidson, đặt tại hạt Calhour, một thị trấn nhỏ miền nông thôn nước Mỹ. Nhân vật chính, William Jaysey, là người thành đạt nhất vùng: chủ cửa hàng hoa quả, hai máy tách hạt bông, một đại lý xe hơi, một khách sạn cạnh nhà ga. Ông được dân thị trấn kính phục, bầu làm thị trưởng, và đang được thúc giục ra tranh cử thượng nghị sĩ hoặc chánh án.
Mỗi sáng ông vẫn ghé quán cà phê bên kia đường. Một hôm, sau quầy có người bán hàng mới tên Jemmy, mặt đầy sẹo, nụ cười gượng gạo, người từng trải qua nhiều năm trong nhà tù. Khuôn mặt ấy gợi trong William một ký ức mơ hồ từ ba mươi năm trước, khi ông mới đặt chân đến Calhour.
Truyện mang màu sắc tâm lý tội phạm, kể bằng giọng điềm tĩnh, để quá khứ trồi lên từng chút một.
Lời tựa
Davidson đặt câu hỏi về cái giá của sự thành đạt. Một cộng đồng tôn vinh một người vì tin rằng họ biết hết về người ấy, nhưng điều họ biết chỉ là ba mươi năm gần nhất. Sức căng của truyện đến từ khoảng trống giữa hình ảnh công dân mẫu mực và những gì ông giữ cho riêng mình.
Lời Jemmy nói giữa quán cà phê đông người nghe như một lời tự thú vô hại: "Hồi trẻ tôi hơi rồ dại. Nếu tôi chịu an cư lạc nghiệp và cưới vợ thì giờ đây tôi cũng có một gia đình tử tế cho riêng mình như các ông vậy." Nhưng đặt cạnh cuộc đời êm ấm của William, câu ấy vang lên như một phép so sánh khó chịu. Trong "Tiếng Súng Từ Đêm Tối", những câu nói giản dị nhất đều có hai mặt.
Phần hay nhất của truyện nằm trong những gì William nghĩ mà không nói ra, nhất là mỗi khi ông nghĩ đến hai cô con gái. Câu chuyện được dẫn dắt chủ yếu bằng dòng nội tâm ấy.
Truyện ở lại lâu vì nó không chia nhân vật thành người tốt và kẻ xấu. Nó cho thấy quá khứ là món nợ không có thời hiệu, và sự kính trọng của một cộng đồng có thể mong manh đến đâu.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026