Kỹ Thuật Đảo Chánh
Giới thiệu
"Kỹ Thuật Đảo Chánh" là bản dịch tiếng Việt cuốn Technique du coup d'État của nhà văn, nhà báo Ý Curzio Malaparte, viết bằng tiếng Pháp và xuất bản năm 1931. Bản dịch nằm trong tủ sách binh thư quân chính của nhà xuất bản Thái Độ ở miền Nam, kèm lời "Ghi chú vào đề" giải thích mục đích in sách và liệt kê, với giọng mỉa mai, hàng loạt cuộc đảo chánh đã diễn ra ở Việt Nam.
Malaparte phân tích các cuộc cướp chính quyền ở châu Âu sau Thế chiến I: Cách mạng Tháng Mười và chiến thuật của Trotsky, cuộc đối đầu giữa Trotsky và Stalin, sự thất bại của cách mạng ở Ba Lan năm 1920, con đường lên nắm quyền của Mussolini. Luận điểm chính của ông là đảo chánh hiện đại trước hết là vấn đề kỹ thuật, và các chính phủ đương thời thường chỉ biết đối phó bằng biện pháp cảnh sát.
Văn phong sắc sảo, giàu giai thoại và những cuộc trò chuyện với nhân vật đương thời. Sách là tài liệu kinh điển của khoa học chính trị, đọc để hiểu một hiện tượng chứ không phải một cẩm nang hành động.
Lời tựa
Malaparte nhìn cách mạng và phản cách mạng bằng con mắt của một kỹ sư hơn là một nhà tư tưởng: điều ông quan tâm là cơ chế, là ai nắm nhà ga, nhà máy điện, tổng đài, chứ không phải lý tưởng của bên nào.
Theo tác giả, châu Âu sau 1918 đứng vững được không phải nhờ sức mạnh của các chính phủ. Ông viết: "Trong hầu hết các nước, giới trưởng giả tự do đã tỏ ra bất lực trong việc bảo vệ Quốc gia." Sự bất lực của phe cầm quyền, đặt cạnh sự lúng túng của các đảng cách mạng, là cặp đối xứng mà "Kỹ Thuật Đảo Chánh" dùng để giải thích vì sao có những cuộc nổi dậy thành công và những cuộc thất bại.
Đọc kèm lời ghi chú của nhà xuất bản sẽ thấy thêm một tầng nghĩa: một cuốn sách châu Âu thập niên 1930 được giới thiệu lại đúng vào lúc miền Nam Việt Nam liên tiếp trải qua chính biến.
Gần một thế kỷ sau, các phân tích của Malaparte vẫn được nhắc đến trong những nghiên cứu về sự mong manh của thể chế. Theo ông, giữ vững một nhà nước đòi hỏi nhiều hơn biện pháp cảnh sát, và câu hỏi ấy đến nay vẫn chưa cũ.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026