Sống, Chết Và Sau Khi Chết
Giới thiệu
Sống, Chết Và Sau Khi Chết (nguyên tác Life, Death and After Death, Wisdom Publications) là tập bài giảng của Lama Thubten Yeshe, do Vô Huệ Nguyên dịch sang tiếng Việt. Ngay bài giảng thứ nhất, Lama trình bày quan điểm Phật giáo về giá trị của đời người, về tâm thức có một tiến trình phát triển gần như bất tận, và về bản tính tự nhiên của tâm vốn trong sáng, thanh tịnh.
Các phần sau đi vào tiến trình của sự chết theo cái nhìn của Mật tông Tây Tạng: tâm thô lần lượt tan đi để tâm vi tế hiển lộ, và thiền định được xem như sự tập dượt cho chính tiến trình ấy. Lama giảng về tính không (sunyata), về ảo tưởng một cái tôi có thật, về những dấu ấn tích tụ trong tâm thức từ vô lượng kiếp sẽ hiện ra lúc lâm chung.
Bản dịch giữ được giọng nói chuyện trực tiếp, đôi khi hóm hỉnh, của Lama với thính giả phương Tây, kèm thuật ngữ tiếng Anh và Phạn trong ngoặc. Sách dành cho người muốn tìm hiểu quan niệm về cái chết trong Phật giáo Tây Tạng.
Lời tựa
Lama Yeshe nói về cái chết bằng một giọng hiếm thấy: không trang nghiêm quá mức, cũng không né tránh. "Sống, Chết Và Sau Khi Chết" cho thấy, theo cách giảng của ông, chuẩn bị cho cái chết trước hết là hiểu cái tâm đang sống ngay lúc này.
Sự thẳng thắn ấy rõ nhất khi Lama bàn về nỗi sợ mất cái tôi trong thiền định. Thay vì trấn an, ông nói: "Đó là lý do tại sao trong lúc thiền, có rất nhiều người chứng nghiệm được sự mất cái tôi của họ và họ đâm ra sợ hãi. Đó là điều rất tốt, chúng ta nên sợ !" Câu nói nghe như đùa, nhưng chứa trọn ý bài giảng: cái đang run sợ chỉ là vọng tưởng về một cái tôi có thật, không phải bản tính tự nhiên của tâm.
Những đoạn về tiến trình tan rã của tâm thô khá chuyên sâu; có thể đọc chậm, đọc lại, và đối chiếu với các tài liệu khác về Mật tông nếu muốn hiểu kỹ hơn.
Ở một nền văn hóa ngại nhắc đến cái chết, cuốn sách mang lại một thái độ khác: nhìn thẳng, tìm hiểu, và từ đó sống cẩn trọng hơn với từng ý nghĩ. Ấy là phần còn lại lâu nhất sau những trang giảng.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026