Tủ Sách Việt Văn

Giai Thoại Làng Nho

Giai Thoại Làng Nho cover

Thể loại: Nhân Vật - Lịch Sử

Tác giả:

Nhà xuất bản: Tú Sách Việt Văn

Năm xuất bản:

Giới thiệu

"Giai Thoại Làng Nho" là tập sưu tầm của Lãng Nhân, tác giả Chơi Chữ và Chuyện Vô Lý, gom lại những câu chuyện về giới khoa bảng, quan lại và nho sĩ Việt Nam, từ Bùi Ân Niên cho tới Vũ Phạm Hàm. Mỗi nhân vật là một mẩu dã sử ngắn, kèm thơ, câu đối được trích, dịch và chú giải tường tận.

Sách có bài tựa của một người bạn thuộc lớp Tân học, người tự nhận chỉ góp vài nhận xét chủ quan, và ghi nhận công của soạn giả là vớt lại được những lời truyền khẩu dễ chìm mất. Trong sách có anh học trò làm tới bảy bài kinh nghĩa mà hỏng thi vì chép sót một chữ trong đầu bài, có ông quan tung trăm đồng tiền tô đen cả hai mặt để giữ lòng quân, có sĩ tử thà đỗ thấp chứ không viết trái lòng mình trong kỳ thi Đình.

Lời kể gọn, nghiêm chỉnh, nhưng nhiều chỗ lộ nụ cười hóm hỉnh rất riêng của Lãng Nhân. Đọc như chuyện vui cũng được, mà dùng làm kho tư liệu thơ văn của một tầng lớp đã khép lại.

Lời tựa

Làng Nho trong cuốn sách này không phải một dãy tượng thờ. Đó là một cộng đồng có luật lệ, có thứ bậc, và trên hết có một thước đo riêng mà bảng vàng không phải lúc nào cũng phản ánh đúng: khí tiết của kẻ sĩ.

Lãng Nhân hiểu thước đo ấy và để nó tự hiện ra qua giai thoại. Kể chuyện một người dám viết "xin đánh" trước triều đình nghiêng về hòa, rồi chỉ đỗ phó bảng trong khi kẻ đổi lời lại đỗ tiến sĩ, ông chỉ khép bằng một câu mà sĩ tử ba miền đương thời hẳn cũng nghĩ vậy: "Dẫu sao, Vũ vẫn là người chiến thắng về sĩ khí, danh dự còn hơn đỗ tiến sĩ nhiều." Trong "Giai Thoại Làng Nho", cái hay chữ luôn đi cùng cái cứng cỏi hay cái khôn ranh của một con người cụ thể.

Sách nên đọc thong thả, mỗi lần vài nhân vật, dừng lại ở câu đối và lời chú, vì nhiều khi cái thâm thúy nằm trong một chữ đặt lệch.

Lối học khoa cử đã xa, nhưng những gì nó để lại trong tiếng nói, trong cách người Việt chơi chữ và nể trọng chữ, vẫn còn đó. Tập giai thoại này giữ lấy phần sống động nhất của di sản ấy, trước khi nó thoảng qua như một câu chuyện trà dư tửu hậu.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026

Mục lục

  1. Chương 1
  2. Chương 2
  3. Chương 3
  4. Chương 4
  5. Chương 5
  6. Chương 6
  7. Chương 7
  8. Chương 8
  9. Chương 9
  10. Chương 10
  11. Chương 11
  12. Chương 12
  13. Chương 13
  14. Chương 14
  15. Chương 15
  16. Chương 16
  17. Chương 17
  18. Chương 18
  19. Chương 19
  20. Chương 20
  21. Chương 21
  22. Chương 22