Kể Chuyện Các Vua Nguyễn
Giới thiệu
"Kể Chuyện Các Vua Nguyễn" của Tôn Thất Bình đi lần lượt qua các đời vua triều Nguyễn, mỗi đời một chùm câu chuyện: Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức, quãng "bốn tháng ba vua" rối ren sau khi Tự Đức mất, rồi Hàm Nghi, Đồng Khánh, Duy Tân. Hơn năm mươi chương ngắn hợp thành một cuốn sử kể chuyện dễ theo dõi.
Sách mở bằng những năm Nguyễn Ánh bôn tẩu, cầu viện Xiêm, rồi trao Hoàng tử Cảnh cho Giám mục Bá Đa Lộc đưa sang Pháp, dẫn tới Hiệp ước Versailles năm 1787. Các chương sau xen chính sự với giai thoại về triều thần: Cao Bá Quát đối đáp trước vua, Nguyễn Công Trứ bị vu cáo sau chuyến về thăm hai huyện Kim Sơn, Tiền Hải, hay những ngày vua Duy Tân bị bắt sau cuộc khởi nghĩa không thành.
Tác giả thường dẫn lại hồi ký, báo cũ và lời các nhà nghiên cứu như Nam Phong, Thái Văn Kiểm, Nguyễn Hải Âu, ghi nguồn ngay sau đoạn trích. Giọng kể mộc, gần với lối nói chuyện, hợp với người muốn làm quen lịch sử nhà Nguyễn qua những con người cụ thể thay vì qua bảng niên đại.
Lời tựa
Một triều đại thường được nhớ qua niên hiệu và lăng tẩm; "Kể Chuyện Các Vua Nguyễn" lại cho thấy nó sống động nhất ở những khoảnh khắc riêng tư, khi một ông vua phải đáp một câu hỏi, một vị quan phải giữ mình bằng một lời ứng đối, một hoàng tử khấn thần để biết ngày lên ngôi. Qua những mẩu chuyện ấy, các vị vua hiện ra như những con người bị thời thế dồn vào khoảng ngày càng chật hẹp.
Càng về cuối, câu chuyện càng nặng. Khi vua Duy Tân bị đưa về Tòa Khâm sứ, viên Khâm sứ hỏi ngài có bằng lòng với "cuộc du ngoạn" không, và câu đáp được chép lại rất ngắn: "Không, bởi vì nó không thành công!" Chỉ một câu, đủ thấy khí phách của một ông vua trẻ trong cảnh mất nước, điều mà nhiều trang nghị luận chưa chắc nói được.
Nên đọc theo thứ tự, vì mỗi đời vua đều để lại món nợ cho đời sau: một hiệp ước, một mối ngờ vực, một cuộc phế lập. Lần theo những sợi dây ấy, người đọc sẽ hiểu vì sao có lúc ngai vàng ở Huế đổi chủ ba lần chỉ trong bốn tháng.
Những câu chuyện này không thay được chính sử và cũng không định làm thế. Chúng giữ lại phần hơi ấm mà chính sử hay bỏ qua: nỗi do dự, niềm kiêu hãnh, cái cười chua chát của người trong cuộc, để triều Nguyễn bớt là một chương phải học thuộc và trở thành một câu chuyện còn khiến người sau day dứt.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026
Mục lục
- Vua Gia Long (1802 - 1820) I
- Vua Gia Long II
- Vua Gia Long III
- Vua Gia Long IV
- Vua Gia Long V
- Vua Minh Mạng (1820 - 1840)
- Vua Minh Mạng I
- Vua Minh Mạng II
- Vua Minh Mạng III
- Vua Minh Mạng IV
- Vua Minh Mạng (1820 - 1840) V
- Thiệu Trị (1840 - 1847)
- Thiệu Trị I
- Thiệu Trị (1840 - 1847) II
- Tự Đức (1847-1883)
- Tự Đức I
- Tự Đức II
- Tự Đức III
- Tự Đức IV
- Tự Đức V
- Tứ Nguyệt Tam Vương (Bốn Tháng Ba Vua)
- Duc Đức
- Hiệp Hòa
- Kiến Phúc
- Hàm Nghi (1884-1885)
- Hàm Nghi I
- Hàm Nghi II
- Hàm Nghi III
- Hàm Nghi IV
- Đồng Khánh (1885- 1888)
- Đồng Khánh I
- Đồng Khánh II
- Thành Thái (1889-1907)
- Thành Thái I
- Thành Thái II
- Thành Thái III
- Thành Thái IV
- Những Việc Làm Của Một Vua " Điên "
- Duy Tân (1907 - 1916)
- Duy Tân I
- Duy Tân II
- Duy Tân III
- Duy Tâniv
- Duy Tân V
- Duy Tân VI
- Khải Định (1916- 1925)
- Khải Định I
- Khải Định II
- Bảo Đại (1932 1954)
- Bảo Đại I
- Bảo Đại II
- Mối Tình Của Cựu Hoàng Và Những Ngày Lưu Vong