Tủ Sách Việt Văn

Trang Tử Và Nam Hoa Kinh

Trang Tử Và Nam Hoa Kinh cover

Thể loại: Triết Học - Chính Trị

Tác giả:

Nhà xuất bản: Tú Sách Việt Văn

Năm xuất bản:

Giới thiệu

"Trang Tử Và Nam Hoa Kinh" là công trình của Nguyễn Hiến Lê về Trang Chu, triết gia Đạo gia thời Chiến Quốc, và bộ sách mang tên ông, còn gọi là Nam Hoa Kinh. Theo lời thưa đầu sách, đây là một trong mười bản thảo cụ đã viết xong nhưng chưa kịp in trước năm 1975. Trong Hồi kí, cụ xếp Trang Tử ngang hàng Mạnh Tử, và cho rằng nhờ những ngụ ngôn của ông mà tư tưởng Lão Tử mới thấm được vào giới bình dân.

Sách chia bốn phần. Phần đầu khảo về thời đại, đời sống, nguồn gốc văn bản, ưu nhược điểm của văn Trang Tử, các nhà chú giải và cách đọc, rồi trình bày học thuyết: vũ trụ luận, tri thức luận, chính trị luận, nhân sinh quan. Ba phần sau dịch trọn Nội thiên, Ngoại thiên và Tạp thiên, từ Tiêu dao du, Tề vật luận đến Thu thuỷ, Đạo Chích, Ngư phủ; mỗi chương hoặc nhóm chương có một mục "Nhận định" riêng. Cuối sách là bảng những biến cố lớn trong đời Trang Tử.

Phần chú thích dày đặc là chỗ đặc biệt của bản dịch. Ở những câu khó, dịch giả đặt các cách giảng khác nhau cạnh nhau, nói rõ mình theo bản nào, đôi khi thẳng thắn nhận rằng câu ấy chưa ai hiểu được. Văn giản dị, mạch lạc, đúng lối Nguyễn Hiến Lê: dẫn người đọc phổ thông vào một văn bản cổ vốn nổi tiếng khó.

Lời tựa

Dịch Trang Tử là nhận một việc gần như bất khả: chuyển sang tiếng Việt một người viết bằng ngụ ngôn, nghịch lý và những cú lật ngữ nghĩa, mà văn bản lại qua hơn hai nghìn năm chép đi chép lại. "Trang Tử Và Nam Hoa Kinh" đáng quý trước hết vì không giả vờ rằng việc ấy dễ.

Sự trung thực đó hiện rõ nhất ở chân trang. Nguyễn Hiến Lê không giấu những chỗ mình phải cân nhắc giữa các bản giảng, không lấp khoảng tối bằng một câu dịch trơn tru. Có khi ông chỉ ghi gọn: "Bài này rất tối nghĩa, mỗi sách dịch một khác. Tôi châm chước H.C.H." Một dòng như thế dạy người đọc nhiều hơn cả trang giảng giải: văn bản cổ là một cuộc thương lượng, và người dịch tử tế là người cho ta thấy cuộc thương lượng ấy.

Vì vậy, đừng vội bỏ qua phần chú thích. Có thể đọc chính văn một mạch để cảm cái phóng khoáng của Tiêu dao du hay Thu thuỷ, rồi quay lại dò từng ghi chú ở những đoạn mình thấy vướng; mục "Nhận định" sau mỗi chương là người dẫn đường điềm đạm cho lần đọc thứ hai.

Cuốn sách mang dáng dấp của cả một đời làm sách cẩn trọng. Nó trao cho ta một Trang Tử gần gũi mà không bị giản lược: vẫn khó, vẫn bí ẩn, nhưng đã có người đi trước cầm đèn, chỉ cho ta chỗ nào đất chắc, chỗ nào còn là sương mù.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn

Mùa thu 2026

Mục lục

  1. Lời Thưa Trước
  2. Phần I
  3. Chương II
  4. Chương III
  5. Chương IV
  6. Chương IV
  7. Kết
  8. Phần II
  9. Chương I
  10. Chương II
  11. Chương III
  12. Chương IV
  13. Chương V
  14. Chương VI
  15. Chương VII
  16. Phần III
  17. Chương IX
  18. Chương X
  19. Chương XI
  20. Chương XII
  21. Chương XIII
  22. Chương XIV
  23. Chương XV
  24. Chương XVI
  25. Chương XVII
  26. Chương XVIII
  27. Chương XIX
  28. Chương XX
  29. Chương XXI
  30. Chương XXII
  31. Phần IV
  32. Chương XXIV
  33. Chương XXV
  34. Chương XXVI
  35. Chương XXVII
  36. Chương XXVIII
  37. Chương XXIX
  38. Chương XXX
  39. Chương XXXI
  40. Chương XXXII
  41. Chương XXXIII
  42. Phụ Lục