Tủ Sách Việt Văn

Tứ Đại Mỹ Nhân

Tứ Đại Mỹ Nhân cover

Thể loại: Nhân Vật - Lịch Sử

Tác giả:

Nhà xuất bản: Tú Sách Việt Văn

Năm xuất bản:

Giới thiệu

"Tứ Đại Mỹ Nhân" của Phạm Văn Bân ra đời từ một dịp rất cụ thể: để trả lời những câu hỏi về điển tích trong ca khúc "Hương Xưa" của Cung Tiến, tác giả bỏ công sưu tập chuyện về bốn người đẹp lừng lẫy trong văn học sử Trung Hoa, những người mà người Việt vẫn quen gói lại trong thành ngữ "chim sa, cá lặn, nguyệt thẹn, hoa nhường".

Lần lượt hiện ra Chiêu Quân bị họa sư Mao Diên Thọ chấm nốt ruồi oan rồi phải cống sang đất Hồ; Tây Thi cùng mưu kế nước Việt với nước Ngô; Dương Quý Phi bên Đường Minh Hoàng với khúc "Nghê thường vũ y"; và Điêu Thuyền trong kế liên hoàn giữa Đổng Trác và Lữ Bố của Tam Quốc Diễn Nghĩa.

Bài viết ngắn, giọng kể giản dị, thường đặt chính sử cạnh những dị bản truyền thuyết, và chịu khó chỉ ra dấu vết của các điển tích ấy trong văn chương Việt như Cung Oán Ngâm Khúc hay Bích Câu Kỳ Ngộ.

Lời tựa

Sắc đẹp trong những câu chuyện này hiếm khi là phần thưởng. Nó thường là món nợ, là quân cờ trên bàn cờ của đàn ông và các triều đại. Đọc "Tứ Đại Mỹ Nhân", người ta nhận ra bốn tên tuổi lộng lẫy ấy gắn với bốn cách bị lịch sử sử dụng.

Phạm Văn Bân không lên giọng phán xét. Ông kể theo chính sử, rồi kể thêm những gì người đời sau đã thêu dệt, và để hai thứ ấy đứng cạnh nhau. Khi nhắc đến chuyện Tây Thi cùng Phạm Lãi đi chơi Ngũ hồ, ông bình một câu thật độ lượng: "Có lẽ người đời sau giàu tình cảm và trí tưởng tượng nên không nỡ chia lìa đôi trai tài gái sắc Phạm Lãi - Tây Thi nên tạo câu chuyện du Ngũ hồ để an ủi oan hồn Tây Thi chăng?" Câu hỏi ấy nói nhiều về người kể chuyện hơn về nhân vật: truyền thuyết sinh ra từ lòng thương.

Ai từng nghe "Hương Xưa" hay từng đọc Cung Oán Ngâm Khúc sẽ thấy bài viết như một tấm chú giải, đọc xong muốn quay lại với lời ca, câu thơ cũ.

Những điển tích này đã đi vào tiếng Việt sâu đến mức ta dùng mà quên gốc. Một bài sưu tập khiêm tốn như thế nhắc ta nhớ lại cái gốc ấy, và nhớ rằng sau mỗi thành ngữ hoa mỹ có một số phận người.

Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026

Mục lục

  1. Tứ Đại Mỹ Nhân