Nhật Ký Đặng Thùy Trâm
Giới thiệu
"Nhật Ký Đặng Thùy Trâm" gồm hai cuốn sổ mà bác sĩ Đặng Thùy Trâm ghi trong những năm làm việc ở chiến trường Quảng Ngãi. Tốt nghiệp Đại học Y khoa Hà Nội năm 1966, chị xung phong vào Nam và từ tháng 3 năm 1967 phụ trách bệnh viện huyện Đức Phổ, một bệnh viện dân y nhưng chủ yếu chữa trị cho thương bệnh binh. Chị hy sinh năm 1970, khi chưa tròn hai mươi tám tuổi.
Bản thân những trang nhật ký có một hành trình riêng: chúng rơi vào tay những người ở bên kia chiến tuyến, được giữ gìn suốt hơn một phần ba thế kỷ, rồi trở về với gia đình năm 2005; bản gốc hiện lưu tại Viện Lưu trữ về Việt Nam ở Lubbock, Texas. Theo lời người biên soạn, văn bản giữ gần nguyên câu chữ và thói quen dùng từ của tác giả, chỉ sửa một số từ địa phương và thêm chú giải, kèm những trang viết về hành trình trở về của cuốn nhật ký.
Nội dung là đời sống hằng ngày của một thầy thuốc trẻ: công việc ở bệnh viện giữa rừng, những chuyến băng qua vùng nguy hiểm, nỗi nhớ Hà Nội và gia đình, những trăn trở về tình cảm và về chính mình. Giọng văn chân thành, nhiều cảm xúc, có lúc tự trách, có lúc tràn đầy hy vọng.
Lời tựa
Một cuốn nhật ký không được viết để in, và chính vì thế nó có thứ thành thật mà sách vở hiếm khi có. Đặng Thùy Trâm ghi cho mình, cho những người chị thương, đôi khi chỉ cho một chữ "Th." viết tắt; người đọc bước vào những trang ấy như được phép ngồi cạnh một tâm hồn đang tự trò chuyện.
Điều khiến chúng tôi nhớ lâu là cách chị đặt câu hỏi giữa hoàn cảnh ngặt nghèo nhất. Sau một chặng đường còn đầy dấu vết hiểm nguy, chị không viết về nỗi sợ mà tự hỏi: "Đó phải chăng là tình nhân ái giữa những con người? Đó phải chăng là niềm mơ ước ở ngày mai vẫn còn cháy bỏng trong mình và những người đồng đội?" Những dấu hỏi ấy cho thấy "Nhật Ký Đặng Thùy Trâm" là ghi chép của một người đi tìm lẽ sống, nhiều hơn là một bản tường thuật chiến trường.
Nên đọc chậm, theo ngày tháng, và chấp nhận những đoạn lặp lại, những cảm xúc chưa gọt giũa. Đó là nhịp thật của một đời sống, với nắng đầu thu trong rừng, những lá thư nhà, những người bạn được nhắc bằng một nét tả thoáng qua.
Bên cạnh những con số và sự kiện của thời chiến, nơi đây còn giữ được tiếng nói của một người phụ nữ trẻ, một bác sĩ, một người con. Hành trình của cuốn sổ, từ tay người bên kia chiến tuyến trở về Hà Nội, cũng là câu chuyện về lòng tử tế vượt qua ranh giới, điều mà người đọc ở mọi thế hệ đều có thể trân trọng.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026