Đông Dương Hấp Hối
Giới thiệu
"Đông Dương Hấp Hối" là hồi ký của tướng Henri Navarre, Tổng tư lệnh quân đội Pháp tại Đông Dương trong năm cuối cùng của cuộc chiến, viết năm 1956 sau thất bại ở Điện Biên Phủ. Bản tiếng Việt do Phan Thanh Toàn dịch, Nhà xuất bản Công an Nhân dân ấn hành năm 2004.
Sau lời nhà xuất bản và lời nói đầu, mười chương sách đi từ ngày Navarre nhận lệnh sang Đông Dương tháng 5 năm 1953, tình hình chiến trường khi ông đến, "kế hoạch Navarre", các cuộc hành quân năm 1953-1954, chiến dịch Điện Biên Phủ và nguyên nhân thất thủ, cho tới Hội nghị Genève, cuộc ngừng bắn và những bài học mà tác giả rút ra. Phần phụ lục là bài phúc đáp cuốn sách của cựu Thủ tướng Joseph Laniel.
Đây là cái nhìn từ phía người chỉ huy bên thua trận, nhiều chỗ mang tính tự biện hộ; người đọc nên đặt cạnh các tư liệu của phía Việt Nam.
Lời tựa
Hiếm khi người chỉ huy một đạo quân thua trận lại để lại một cuốn sách dày như vậy về chính thất bại của mình. Henri Navarre viết "Đông Dương Hấp Hối" khi tiếng súng ở Điện Biên Phủ vừa tắt chưa đầy hai năm, giữa lúc chính giới Pháp đang tìm người chịu trách nhiệm.
Vì thế, cuốn hồi ký vừa là tư liệu vừa là lời bào chữa. Navarre phân tích kế hoạch của mình, các quyết định trước và trong trận đánh, và không ngần ngại chỉ ra trách nhiệm của các chính phủ ở Paris. Ông nói rằng mình viết "đơn giản chỉ vì quan tâm đến sự thật", nhưng chính những trang tự biện hộ ấy lại cho thấy rõ nhất sự bế tắc của một cuộc chiến tranh thực dân.
Người đọc sẽ theo ông từ phòng họp ở Paris tới Sài Gòn, Hà Nội, lòng chảo Điện Biên Phủ, rồi bàn đàm phán Genève.
Đặt cạnh hồi ký của các tướng lĩnh Việt Nam, cuốn sách giúp hiểu trọn vẹn hơn vì sao chiến thắng Điện Biên Phủ đã khép lại một thời kỳ lịch sử.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026