Tìm Mẹ
Giới thiệu
"Tìm Mẹ" là truyện kể theo lối cổ tích, chưa rõ tác giả, đặt trong một làng nhỏ ở miền nam nước Việt. Một đôi vợ chồng nghèo quanh năm làm lụng: chồng ngày cày ruộng, đêm đi săn, vợ mò cua bắt ốc, nhưng mọi thứ kiếm được đều phải nộp cho Chúa làng, kẻ tự cho mình là chủ của mọi thứ "từ ngọn lá trên cây đến hòn sỏi dưới đất".
Một tai họa do Chúa làng gây ra khiến hai đứa con nhỏ, thằng Nhà lên năm và con Gạo lên ba, lạc mất mẹ trên núi. Từ đó bắt đầu cuộc đi tìm mẹ đầy gian nan của hai anh em. Dọc đường, chúng gặp con rận con biết bắt chước tiếng mẹ hú, người vợ hổ có gương mặt buồn như mặt mẹ, con đại bàng "êm như bông, ấm như nắng", một người chị cũng đang đi tìm nhà và ông lão Đá chỉ đường.
Lời kể ngắn câu, lặp ý như lời ru, cây cỏ núi non đều biết nói và đứng về phía người hiền. Truyện mang nỗi buồn của người nghèo bị áp bức, nhưng giữ được sự ấm áp của tình mẹ con và lòng tốt gặp dọc đường.
Lời tựa
Truyện đặt nỗi nghèo vào ngay cái tên của con người. Ở "Tìm Mẹ", hai đứa trẻ không mang tên đẹp, chúng mang tên những thứ cha mẹ chúng không có — một mái nhà, một hạt gạo — như một lời cầu xin gửi vào tương lai.
Lúc đặt tên cho đứa con gái, người cha chỉ nói một câu mộc mạc: "Mình làm ăn suốt ngày suốt tháng, mà gạo chẳng có mà ăn. Thôi, đặt tên cho nó là Gạo để sau này nó còn có hột gạo ăn." Người mẹ thì chỉ ứa nước mắt. Câu chuyện chưa kịp mở ra mà ta đã hiểu cả một kiếp người, và hiểu vì sao cuộc đi tìm mẹ về sau lại mang ý nghĩa của một cuộc đi tìm chỗ dựa.
Nên đọc truyện này thành tiếng, chậm rãi. Những câu lặp, những tiếng hú vọng qua núi, những lời hứa "dù xa, dù khó" của hai anh em có nhịp của lời ru, và trẻ nhỏ sẽ theo được từng bước chân của Nhà và Gạo.
Thế giới trong truyện khắc nghiệt, nhưng không lạnh lẽo: núi non, chim muông, cả người vợ của con hổ dữ đều có lòng thương. Chính niềm tin đó, rằng giữa bất công vẫn còn những bàn tay chìa ra, là điều đáng giữ lại cho người đọc nhỏ hôm nay.
Ban biên tập Tủ Sách Việt Văn
Mùa thu 2026